نوار ابزار نوار ابزار جوان امروز ورود به سایت عضویت تبلیغات تماس با ما درباره ما صفحه اصلی
تبلیغات
 
فروشگاه جوان امروز
جوان امروز

مسیر جاری: صفحه اصلي / اجتماعی / زنان / روانشناسی زنان

تبلیغات 
تغدیه و رژیم
گوشواره حروف فارسی
  گزارش تصویری   
مراسم بزرگداشت حافظ
بیماران قلبی نبینند!
جنگل دالخانی
اکران فیلم سینمایی ساکن طبقه وسط
جاده گردشگری خلخال و اسالم
مسابقات موتور سواری سرعت جام هفته ناجا
 دسترسی آسان به بهترین ها   

قیمت تمام سکه در بازار , قیمت تمام سکه , تمام سکه قیمت , قیمت طلا تمام سکه , قیمت طلا , نرخ تمام سکه , ارز و سکه , تمام سکه قیمت , تمام سکه و طلا , مظنه , مثقال , قیمت لحظه ای سکه ی جوان امروز قیمت آنلاین و لحظه ای سکه طلا و ارز دربازار ایرانقیمت روز سکه و طلا , قیمت تمام سکه , قیمت طلا , مظنه , مثقال , نرخ تمام سکه , طلا
نرخ , نرخ ارز , قیمت ارز , بازار ارز , سکه ارز , طلا ارز , دلار , ارز آزاد , ارز دلار , قیمت دلار دربازار آزاد , قیمت ازاد دلار در بازار , نرخ دلار در بازار آزاد , نرخ دلار دربازار آزاد , نرخ ارز , قیمت دلار , قیمت ارز , صرافی تهران , نرخ دلار , ارز آزاد , دلار آزاد , قیمت لحظه به لحظه ارز مرجع و غیر مرجع
ایران خودرو , قیمت خودرو , فروش خودرو , ايران , سایپا , سایپا خودرو , پارس خودرو , ایران خودرو فروش , ثبت نام خودرو , قیمت روز خودرو , مدیران خودرو , قیمت خودرو , خرید خودرو , محصولات ایران خودرو , قیمت خودرو , قیمت ماشین , قیمت روز خودرو , محصولات ایران خودرو , محصولات سایپا , قیمت روز خودروهای داخلی و خارجی در بازار و نمایندگی ها
دانلود , دانلود موبایل , نرم افزار , نرم افزار موبایل , گوشی موبایل , گوشی , بازی موبایل , بازی , برنامه موبایل , نوکیا , نرم افزار موبایل , کلیپ موبایل , قیمت روز موبایل , قیمت روز موبایل در بازار , آخرین قیمت گوشی موبایل , مشخصات گوشی موبایل , قیمت mobile , بازار موبای ل
لپ تاپ قیمت , لپ تاپ سونی , سونی , لپ تاپ دل , dell , لپ تاپ hp , hp , لپ تاپ asus , لپ تاپ dell , فروش لپ تاپ , asus , قیمت روز لپ تاپ , آخرین قیمت لپ تاپ , آخرین قیمت لپ تاپ laptop , قیمت قطعات کامپیوتر computer , لب تاب , قیمت روز لپ تاپ
بورس تهران , شاخص بورس تهران , شاخص های بورس , بورس اوراق بهادار , بازار بورس , شاخص های بورس , آخرین اخبار معاملات بازار بورس , شاخص بورس , bourse , بورس تهران , بورس اوراق , آمار آخرین روز معاملاتی بازار بورس
ملت , بانک ملت , بانک ملی , بانک صادرات , تجارت بانک , بانک پاسارگاد , پاسارگاد , بانک پارسیان , بانک سپه , بانک مسکن , بانک اقتصاد نوین , بانک مهر , بانک پاسارگاد , همراه بانک , استخدام بانک , بانک ملت , همراه بانک ملت , استخدام بانک ملت , حج عمره
خرید شارژ , خرید شارژ کارت , خرید کارت , کارت شارژ ایرانسل , شارژ ایرانسل , کارت شارژ همراه , همراه اول شارژ , همراه اول , خرید شارژ ایرانسل , خرید شارژ اینترنتی , شارژ اینترنتی , خرید راحت و اسان کارت شارژ همراه اول , خرید راحت و اسان انواع کارت شارژ
ملت , بانک ملت , بانک ملی , بانک صادرات , تجارت بانک , بانک پاسارگاد , پاسارگاد , بانک پارسیان , بانک سپه , بانک مسکن , بانک اقتصاد نوین , بانک مهر , بانک پاسارگاد , همراه بانک , استخدام بانک , بانک ملت , همراه بانک ملت , استخدام بانک ملت , حج عمره
بانک صادرات , همراه بانک صادرات , اینترنت بانک صادرات , سپهر بانک صادرات
بانک سپه , همراه بانک سپه , سپه بانک , اینترنت بانک
بانک تجارت , همراه بانک تجارت , سایت بانک تجارت , ملت , بانک ملت , بانک ملی , بانک صادرات , تجارت بانک , بانک پاسارگاد , پاسارگاد , بانک سپه , بانک مسکن , همراه بانک مسکن , استخدام بانک مسکن , بانک اقتصاد نوین , بانک مهر , بانک پاسارگاد
بانک قوامین , همراه بانک قوامین , استخدام بانک قوامین
سایت بانک انصار , موسسه انصار , وام بانک انصار
استخدام بانک پاسارگاد , سایت پاسارگاد , بانک پاسارگاد
بانک پارسیان سایت , سایت پارسیان , استخدام بانک پارسیان
بانک مهر اقتصاد , سایت بانک مهر اقتصاد , اینترنت بانک
سایت بانک شهر , استخدام بانک شهر , اینترنت بانک شهر
بانک اقتصاد نوین , سایت اقتصاد نوین , سایت بانک اقتصاد
سازمان هواشناسی , سایت هواشناسی , هواشناسی تهران , هواشناسی کشور , اداره هواشناسی , سازمان هواشناسی کشور , پیش بینی هواشناسی , اخبار هواشناسی , سایت سازمان هواشناسی , هواشناسی مازندران , پیش بینی وضع آب و هوا شهر های ایران
اذان , اوقات شرعی تهران و شهرها و استان های ایران , اوقات الصلاة , owghat , اوقات شرعی تهران , دانلود اوقات شرعی , اوقات شرعی رمضان , اذان , اوقات شرعی مشهد , ماه رمضان , اوقات شرعی 92 , اوقات شرعی 1392 , سایت اوقات شرعی , اوقات شرعی اصفهان , راهنمای اوقات شرعی شهرهای ایران
سیستم رهگیری مرسولات پستی , اداره پست , پست بانک , پست ایران , شرکت پست , سایت پست , پست پیشتاز , رهگیری پست , کد رهگیری پست , پست جمهوری اسلامی , پست تهران , سوخت
Calendar , تقویم سال , تقویم شمسی , دانلود تقویم 92 , تقویم 92 , تقویم میلادی , تقویم تاریخی , تقویم مذهبی , تقویم ورزشی , وقایع مهم سال 92 , تقویم 92 , تقویم سال 1392 , دانلود تقویم سال 1392 , روی داد های مهم سال 1392
نقشه ماهواره ای و آنلاین شهر تهران , دانلود نقشه تهران , tehran map , نقشه , تهران نقشه , نقشه ایران , دانلود نقشه , نقشه برداری , دانلود نقشه تهران , نقشه موبایل
نقشه ی آنلاین تمامی شهر های ایران , تهران نقشه , نقشه ایران , دانلود نقشه , نقشه برداری , دانلود نقشه تهران , نقشه موبایل , نقشه جهان , دانلود نقشه ایران , دانلود نقشه تهران , نقشه راههای ایران , نقشه اصفهان
نقشه مترو تهران , سایت متروی تهران , نقشه ایستگاههای مترو , tehran metro , مترو تهران نقشه , نقشه مترو , خط مترو تهران , ایستگاه مترو , خطوط مترو تهران
رزرو بلیط اتوبوس , رزرو بلیط اینترنتی , خرید بلیط اتوبوس , رزرو اینترنتی و خرید بلیط اتوبوس , قیمت بلیط اتوبوس رویال سفر , سیروسفر
سایت بلیط قطار , خرید بلیط قطار , قیمت بلیط قطار , فروش بلیط قطار , رزرو بلیط قطار , رزرو بلیط مشهد , بلیط قطار مشهد , بلیط قطار رجا
بلیط هواپیما کیش , ایران ایر , خرید بلیط هواپیما , هواپیمایی , رزرو بلیط هواپیما , بلیط هواپیما ماهان , بلیط هواپیما مشهد , قیمت بلیط هواپیما
رزرو اینترنتی ,خرید بلیط سینما ,قیمت بلیط سینما , بلیط cinema , کافه سینما , رزرو اینترنتی بلیط سینما
تئاتر شهر , رزرو اینترنتی و خرید بلیط تئاتر , برنامه نمایش تئاتر , قیمت بلیط theater , رزرو بلیط تئاتر , سامانه فروش اینترنتی بلیط تئاتر , خرید بلیط تئاتر
هتل در مشهد , رزرو هتل کیش , رزرو هتل تهران , هتل تهران , رزرو هتل آپارتمان , هتل اصفهان , رزرو هتل اصفهان , هتل اصفهان , رزرو هتل , رزرو هتل مشهد , هتل مشهد , هتل کیش
فیلتر شکن , دانلود فیلتر , دانلود فیلتر شکن , فیلتر جدید , سایت فیلتر , فیلتر شکن جدید , فیلتر قوی , فیلتر شکن قوی , فیلتر شکن قوی , سایت فیلتر شکن , فیلتر شکن رایگان , بدون فیلتر , fltyrbreaker , دانلود فیلتر شکن قوی , filter shekan , vpn , فیلتر شکن رایگان , proxy
نمونه سوالات ارشد , نمونه سوال , نمونه سوالات امتحانی , سایت پیام نور , گلستان پیام نور , فراگیر پیام نور , نمونه سوالات ارشد پیام نور , دانلود نمونه سوالات پیام نور , نمونه سوالات پیام نور , نمونه سوالات دانشگاه , دانلود نمونه سوالات ,
انتشارات پیام نور , کتابهای پیام نور , دانلود رایگان کتاب های پیام نور , دانلود کتاب های پیام نور , کتاب های پیام نور , دانشگاه پیام نور , پیام نور
کارشناسی ارشد آزاد , کنکور دانشگاه آزاد , نتایج کارشناسی ارشد , نتایج کنکور , منابع کنکور , سوالات کنکور ارشد , ارشد بدون کنکور , سوالات کنکور ارشد , منابع ارشد , منابع کارشناسی ارشد , کارشناسی ارشد آزاد , نمونه سوالات کنکور کارشناسی ارشد , منابع کارشناسی ارشد , سوالات کنکور , سوالات کارشناسی ارشد
سازمان سنجش سایت , سایت سازمان , سایت آزمون , سایت آزمون سنجش , کارشناسی ارشد , سایت سنجش کشور , سازمان سنجش کشور , سایت سازمان سنجش , ثبت نام کنکور سراسری , , sanjesh.org , ثبت نام سنجش , نتایج کنکور سراسری , ثبت نام کنکور
گلستان پیام نور , سیستم جامع گلستان , دانشگاه پیام نور , reg.pnu.ac.ir , سایت گلستان پیام نور , سایت گلستان , انتخاب رشته ی پیام نور , مشاهده ی نمرات پیام نور
دانشگاه آزاد اسلامی , سایت دانشگاه آزاد , آزمون دانشگاه آزاد , نتایج دانشگاه آزاد , دانشگاه آزاد نور , دانشگاه آزاد اهواز , دانشگاه آزاد تبریز , دانشگاه آزاد شیراز , دانشگاه آزاد کرج , دفترچه دانشگاه آزاد
الویت های حج عمره , سازمان حج , سازمان حج زیارت , حج عمره , عمره , سایت حج , سازمان حج عمره , ثبت نام حج , سایت سازمان حج , قرعه کشی حج , ثبت نام حج , سازمان حج زیارت , عتبات , ثبت نام حج , حج عمره , سازمان حج زیارت , الویت های حج عمره , الویت های حج واجب , سایت سازمان حج و زیارت, سایت سازمان حج و زیارت اصفهان, سایت سازمان حج و زیارت مشهد
جدول پخش شبکه های تلویزیون , جدول پخش فیلم , زمان پخش برنامه تلویزیون , پخش آنلاین شبکه 1 صداو سیما , پخش آنلاین شبکه 2 صداو سیما , پخش آنلاین شبکه 3 صداو سیما , پخش آنلاین شبکه 4 صداو سیما , پخش آنلاین شبکه 5 صداو سیما , پخش آنلاین شبکه قرآن صداو سیما , پخش آنلاین شبکه آموزش صداو سیما , پخش آنلاین شبکه ورزش صداو سیما , پخش آنلاین شبکه , نمایش صداو سیما پخش آنلاین شبکه شما صداو سیما , پخش آنلاین شبکه مستند صداو سیما , پخش آنلاین شبکه بازار صداو سیما , پخش آنلاین شبکه آی فیلم صداو سیما , پخش آنلاین شبکه پویا صداو سیما , قیمت تلویزیون , پخش تلویزیون , تلویزیون ایران , شبکه تلویزیون , برنامه تلویزیون , led , تلویزیون زنده
بیوگرافی بازیگران زن ایرانی , بیوگرافی بازیگران مرد ایرانی , بیوگرافی بازیگران ایرانی , زندگی نامه ی بازیگران ایرانی , بازیگران زن ایرانی , عکس بازیگران ایرانی
سينماي ايران , ايراني , فيلم سينمايي , سينما , ايران , فارسی , فيلم فارسي , بازيگر , هنر , هنرپيشه , فيلم , عكس , عكس فيلم , گالري , گالري تصاوير , گالري عكس , آلبوم , آلبوم تصاوير , آلبوم عكس , آلبوم سينما , حامد بهداد , پوپك گلدره , مهناز افشار , عکس بازیگران زن ایرانی
اخبار سینما ایران , اخبار بازیگران سینما , اخبار جدید سینما , اخبار روز سینما
دانلود موسیقی , آهنگ , موسیقی فیلم , موسیقی ایرانی , دانلود آهنگ , گوگوش , موسیقی متن , موسیقی سنتی , ایران موسیقی , سایت موسیقی , دانلود موسیقی فیلم , موسیقی جدید , پخش موسیقی آنلاین , موسیقی آنلاین ایرانی , موسیقی ایرانی , موزیک آنلاین , موزیک آنلاین , پخش موسیقی آنلاین , موزیک آنلاین , موسیقی آنلاین ایرانی , موسیقی آنلاین سنتی
دانلود موسیقی , آهنگ , موسیقی فیلم , موسیقی ایرانی , دانلود آهنگ , گوگوش , موسیقی متن , موسیقی سنتی , ایران موسیقی , سایت موسیقی , دانلود موسیقی فیلم , موسیقی جدید , آموزشگاه موسیقی , کتاب آموزش موسیقی , آموزش نت , سایت موسیقی , آموزش گیتار , آموزش تئوری موسیقی , آموزش تار , دانلود آموزش موسیقی
عکس خوانندگان ایرانی , عکس خوانندگان , عکس ایرانی , آلبوم خوانندگان ایرانی , خوانندگان زن ایرانی , خوانندگان جدید ایرانی , دانلود موسیقی , آهنگ , موسیقی فیلم , موسیقی ایرانی , دانلود آهنگ , گوگوش , موسیقی متن , موسیقی سنتی , ایران موسیقی , سایت موسیقی , دانلود موسیقی فیلم , موسیقی جدید
پخش آنلاین فوتبال , پخش زنده فوتبال , پخش آنلاین تمامی مسابقات ورزشی , پخش آنلاین لیگ برتر فوتبال , ورزش 3 , ورزشی , شبکه ورزش , سایت ورزش , ایران ورزش , ورزش فوتبال , اخبار ورزش , سایت ورزش 3 , ورزش سه , پخش آنلاین فوتبال , پخش زنده فوتبال , پخش آنلاین تمامی مسابقات ورزشی , پخش آنلاین لیگ برتر فوتبال
فوتبال برتر , لیگ برتر فوتبال , لیگ برتر , جدول فوتبال ایران , لیگ فوتبال ایران , برنامه , نتایج و جدول لیگ های ایران و جهان , جدول لیگ برتر فوتبال , جدول لیگ , جدول فوتبال برتر , جدول لیگ فوتبال , نتایج و جدول لیگ های ایران و جهان , ورزش 3 , ورزشی ,شبکه ورزش , سایت ورزش , ایران ورزش , ورزش فوتبال , فوتبال , ورزش سه , خبر ورزش , اخبار ورزش , سایت ورزش 3 , ورزش سه , ایران ورزش
3 , ورزشی ,شبکه ورزش , سایت ورزش , ایران ورزش , ورزش فوتبال , فوتبال , ورزش سه , خبر ورزش , اخبار ورزش , سایت ورزش 3 , ورزش سه , ایران ورزش , نتایج مسابقات فوتبال , نتایج زنده مسابقات فوتبال , نتایج زنده ی مسابقات ورزشی
برنامه بازی های فوتبال لیگ برتر , برنامه بازی های فوتبال لیگ برتر ایران , برنامه , نتایج و جدول لیگ های ایران و جهان , جدول لیگ برتر فوتبال , ورزش 3 , ورزشی ,شبکه ورزش , سایت ورزش , ایران ورزش , ورزش فوتبال , فوتبال , ورزش سه , خبر ورزش , اخبار ورزش , سایت ورزش 3 , ورزش سه , ایران ورزش
باشگاه استقلال , سایت باشگاه پرسپولیس , سایت باشگاه سپاهان , سایت باشگاه تراکتور سازی , سایت باشگاه های ایران , ورزش 3 , ورزشی ,شبکه ورزش , سایت ورزش , ایران ورزش , ورزش فوتبال , فوتبال , ورزش سه , خبر ورزش , اخبار ورزش , سایت ورزش 3 , ورزش سه , ایران ورزش
سایت رسمی لیگ اسپانیا , سایت رسمی لیگ برتر اسپانیا , سایت رسمی لیگ برتر فوتبال اسپانیا , سایت رسمی لالیگا , laliga , سایت رسمی لیگ آلمان , سایت رسمی لیگ ایتالیا , سایت رسمی لیگ انگلیس , سایت رسمی لیگ قهرمانان اروپا , سایت رسمی لیگ قهرمانان آسیا
قران کریم آنلاین , فال و استخاره با قرآن , تلاوت قران , quran , القران الكريم , دانلود قرآن , استخاره , استخاره قرآن , استخاره با قرآن , فال قرآن , تفسیر قرآن , آموزش قرآن , نرم افزار قرآن ,
فال با قرآن , فال قرآن , استخاره آنلاین , استخاره با قران , فال انبیا , استخاره آوینی , استخاره ازدواج , استخاره آنلاین به قرآن , استخاره قران , استخاره به قرآن , استخاره از قرآن
طرح حفظ قرآن , حفظ قرآن کریم , آموزش حفظ قرآن , روش حفظ قرآن , سایت حفظ قرآن , نهضت حفظ قرآن , آزمون حفظ قرآن , حفظ مجازی قرآن کریم , حفظ مجازی قرآن کریم
پخش زنده حرم , حرم امام حسین , حرم امام رضا , پخش آنلاین حرم امام حسین (ع), پخش آنلاین حرم امام رضا (ع) , پخش آنلاین حرم حضرت معصومه(س) , پخش آنلاین مسجد الحرام , پخش آنلاین کاظمین , پخش آنلاین حرم های مطهر ائمه , پخش زنده حرم حضرت عباس علیه السلام , پخش زنده حرم امام علی علیه السلام
تقویم , ساعت , تقویم شمسی , ساعت و تقویم رسمی ایران , رویداد های روز , ساعت و تقویم مناسبت های سالیانه , تبدیل تاریخ میلادی به شمسی , تقویم ایرانی , تنظیم ساعت , time , date , Calendar
دانلود رایگان نرم افزار , دانلود فیلم , دانلود اهنگ ,دانلود بازی , کلیپ , عکس , download , دانلود آهنگ , دانلود فیلم , آهنگ , دانلود نرم افزار , دانلود رایگان , دانلود بازی , دانلود اهنگ جدید , دانلود سریال , دانلود کلیپ , دانلود کتاب
مرورگر اینترنت , مرورگر اپرا , دانلود مرورگر موبایل , دانلود اپرا , مرورگر موبایل , دانلود مرورگر جدید , مرورگر کروم , دانلود مرورگر گوگل , مرورگر جاوا , دانلود مرورگر اینترنت , دانلود مرورگرها , دانلود مرورگر اپرا , دانلود مرورگر کروم , دانلود فایر فاکس
فیلم , کلیپ , ویدیو , دانلود فیلم , دانلود کلیپ , کلیپ خنده دار , طنز , دانلود کلیپ خنده دار
آخرین اخبار انتخابات , انتخابات ریاست جمهوری 92 ایران , خبر انتخابات , انتخابات ریاست جمهوری , اخبار انتخابات , اخبار انتخابات 92 , انتخابات ایران , سایت ریاست جمهوری , انتخابات 92 , سایت انتخابات , سایت انتخابات 92 , سایت انتخابات ریاست جمهوری , نتایج انتخابات 92 , نتایج انتخابات 92 اعلام شد , اعلام نتایج انتخابات 92 , نتایج انتخابات 92 ریاست جمهوری , اسامی کاندیده های انتخابات ریاست جمهوری , اسامی کاندیده های انتخابات ریاست جمهوری 92 , رزومه ی کاندیده های انتخابات ریاست جمهوری , تصاویر کاندیده های انتخابات ریاست جمهوری , اخبار جامع و لحظه ای از انتخابات 1392 ریاست جمهوری
وضعیت راه ها , نقشه راه ها , اطلاعات راه ها , اطلاعات راه , راه های ایران , وزارت راه , وضعیت راه های ایران , وضعیت راه های کشور , وضعیت راه های کشور ایران , سایت سازمان راه
یارانه ها , ثبت یارانه , ثبت نام یارانه , سایت یارانه , حساب یارانه , شماره حساب یارانه , واریز یارانه , سایت یارانه ها , یارانه خانوار , حساب یارانه , حساب یارانه ها , واریز یارانه , آخرین اخبار یارانه ها , زمان واریز یارانه این ماه خانوار , هدفمندی یارانه
چت روم کاربران یاهو گوگل مایکروسافت , چت فارسی , chat rooms , اتاق چت , چت روم , میهن چت , ناز چت , چت کردن , یاهو چت , سایت چت , چت ایرانی , دنیا چت , چت عسل , چت به چت
پیامک عید , پیامک تولد , پیامک زیبا , پیامک رایگان , اس ام جدید , اس ام اس جدید عاشقانه , sms , جوک , تبریک تولد , س ام اس , پیامک جدید , پیامک روز
عشق ممنوع , عکس عشق , عشق دختر , عشق پسر و دختر , عشق مادرانه , عشق پدر , عشق فرزند , عشق و ازدواج , عشق , عکس عشق , عشق من , عشق و جزا , عاشقانه , روابط دختر و پسر , عشق به دختر , عکس دختر , دختر ایرانی , زن , داستان دختر , دوست دختر , عکس دختر ایرانی , شماره دختر , اسم دختر , داستان دختر , دختر خوشگل , دختر و پسر
استخدام بانک , استخدام نفت , آگهی استخدام , سایت استخدام , استخدام 91 , استخدام 92 , استخدام شرکت نفت , استخدامی , استخدام شهرداری , استخدام آموزش پرورش , بازار کار , بازار کار استخدام , استخدام اصفهان , استخدام خوزستان , استخدام آبادان , استخدام اهواز , استخدام تهران , استخدام شیراز , استخدام کرمان , استخدام دیپلم , استخدام کارگر , استخدام مهندس , استخدام دکتر , استخدام دبیر , استخدام حسابدار , استخدام لیسانس , استخدام بدون سابقه , استخدام راحت
آلبوم های اتمار لیبرت
اتمار  لیبرت
 
     بازیگران امروز 
محمدرضا گلزار
متولد 1354 مدرک تحصیلی فارغ التحصیل...
محمدرضا گلزار
نیما شاهرخ شاهی
مدرک تحصیلی دانشجوی رشته عمران با بازی در نقش...
نیما شاهرخ شاهی
علی صادقی
نام و نام خانوادگی علی صادقی تاریخ تولد 14 آذر...
علی صادقی
نیوشا ضیغمی
متولد 1359 تهران مدرک تحصیلی کارشناس...
نیوشا ضیغمی
شقایق دهقان
بیوگرافی كامل شقایق دهقان از زبان خودش من...
شقایق دهقان
شبنم قلی خانی
شبنم قلی خانی در نوزدهم آبان سال ۱۳۵۶ در تهران...
شبنم قلی خانی
سعید راد
سعید راد متولد ۱۳۲۳ تهران همسرسابق نوشافرین یکی...
سعید راد
مهراوه شریفی نیا
مهراوه شریفی نیا در ٢٩ فروردین ماه سال ۱۳۶۰ در تهران...
مهراوه شریفی نیا
نگين صدق گويا
نگين صدق گويا متولد سال 1349 در تهران است او فارغ...
نگين صدق گويا
لاله صبوری
لاله صبوری متولد ۱۳۴۶ در تهران است وی معمولا نقشهایی...
لاله صبوری
 
 
مشاهده:5875
یک شنبه 2 مهر 1391   

   قصاص و دیه زنان

این آیه شبیه آیه ای در عهد عتیق است. خود قصاص یعنی تعادل و تساوی، یعنی اگر قبیله ای از شما یک نفر را کشت شما فقط یک نفر؛; قاتل، را...
یکی از بحث های مهم در تفاوت و تبعیض بین زن و مرد این بحث است که در آیه 178 از سوره بقره آمده است: یا ایهاالذین آمنوا کتب علیکم القصاص فی القتلی، الحر بالحر و العبد بالعبد و الانثی بالانثی ... فمن اعتدی بعد ذلک فله عذاب الیم. و لکم فی القصاص حیوه یا اولی الالباب. ای اهل ایمان مقرر شد بر شما قصاص در قتل؛ آزاد به آزاد، برده به برده، زن به زن ... اگر کسی بعد از این، از این قانون تخطی و زیاده روی کند برای اوست عذابی دردناک. در قصاص برای شما مایه حیات است ای صاحبان خرد.

این آیه شبیه آیه ای در عهد عتیق است. خود قصاص یعنی تعادل و تساوی، یعنی اگر قبیله ای از شما یک نفر را کشت شما فقط یک نفر؛ قاتل، را بکشید نه بیشتر. اینک در دنیای مدرن، قصاص گاه، از نظر برخی افراد، یک امر منفی تلقی می شود. اما در آن دوران کاملا یک امر انسانی است. در آن هنگام مجازات ها نوعی انتقام گیری بوده و اگر فردی یک نفر از اعضای قبیله ای را می کشت آنها می رفتند و تعدادی از اعضای قبیله قاتل را می کشتند. قصاص می گوید عمل و عکس العمل باید مساوی باشد و شما نباید از این حد تجاوز کنید و اگر کسی تجاوز کند و از حد خارج شود خداوند او را به شدت مجازات و عذاب خواهد کرد.

روض الجنان ذیل این آیه می گوید سبب نزول آیه این بود که دو قبیله بودند؛ اوس و خزرج، در میان ایشان قتالی افتاد و یکی از دیگری قوی تر بود. اقویا به ضعفا گفتند ما به هر برده ای آزادی را بکشیم و به هر زنی، مردی را و به هر مردی دو مرد را. و ادامه داده است: اگر عفو کند فضل باشد و می افزاید آیه مجمل است محتاج است به بیان. و سپس به بحث در مورد انواع قتل عمد و غیرعمد و شبه عمد می پردازد و ادامه می دهد آزاد به آزاد و مرد به مرد و زن به زن، مذهب بعضی فقها چنان است که قصاص جز این وجه نشاید... اگر مردی بنده خود را بکشد مستحق تأدیب و تعزیر بود از سوی امام و اگر بنده کسی دیگر را بکشد بهایش لازم آید بر او، مذهب ابوحنیفه آن است که به بنده خود نکشند او را و به بنده دیگرانش بازکشند. و سپس می گوید پدر را به فرزند بازنکشند و نامادر را به فرزند بازکشند و شافعی گفته زن از جمله اولیای مقتول نباشد و او را از قصاص نصیب نباشد... مرد را به زن بازکشند چون اولیای مقتول نیمه دیه مرد باز پس دهند و مسایل قصاص بسیار است و اختلاف فقها در کتب فقه مذکور است. و می افزاید در عهد رسول مردی مردی را بکشت و او را پیش رسول آوردند. رسول او را به ولی مقتول داد آنگه گفت هیچ ممکن نباشد که عفوش کنی؟ گفت از دلم نیاید. گفت دیه بستانی؟ گفت نه، جز این که قصاص کنم. رسول گفت پس مثل او باشی. ]از این جمله تأویل های مختلفی کرده اند[ در جاهلیت اول مصالحه کردندی بعد او را بکشتندی و دیه بیانداختندی، حق تعالی بر آن تهدید کرد.

مجمع البیان می گوید قصاص یعنی به مساوی جبران و تلافی کردن. و حدیثی از امام صادق می آورد: آزاد را در برابر کشتن بنده نباید کشت بلکه باید به شدت مضروب ساخت و دیه بنده را از او گرفت. سپس می افزاید اگر زنی را بخواهند در برابر مردی بکشند باید نصف دیه او را بدهند. حقیقت مساوات هم همین را ایجاب می کند ]اینک ما در این دوره می گوییم مساوات ایجاد می کند که دیه یکسان باشد اما تفسیر مجمع البیان کاملا عکس ما قضاوت می کند و طبق فرهنگ و مناسبات زمانه اش می گوید حقیقت مساوات همین را ایجاب می کند[ زیرا زن با مرد مساوی نیست و خون بهای او نصف خون بهای مرد است. طبری در تفسیر خود این حکم را از علی (ع) هم نقل کرده است. بعد می گوید آیه نمی گوید زن در مقابل مرد و بنده در مقابل آزاد کشته نشود. ]یعنی آیه در این مورد ساکت است و نظراتی که داده شده تفسیری و روایی و اجتهادی است[.

تفسیر گازر هم می گوید قصاص مساوات است یعنی بر شما مساوات واجب کرده اند. و ادامه می دهد پدر را به فرزند بازنکشند و مادر را به فرزند بازکشند.

المیزان می گوید آیه قصاص مخصوص جامعه مسلمین است و نسبت به کفار و اهل ذمه ساکت است ]یعنی دیه غیرمسلمانان در قرآن روشن نشده و نظراتی که در این مورد وجود دارد تفسیری و روایی و اجتهادی است[.

تفسیر نمونه می گوید شأن نزول این آیه عادت عرب جاهلی بود که اگر کسی از آنها کشته می شد تصمیم می گرفتند تا آنجا که مقدورشان است تلافی کنند تا آنجا که به خاطر یک مرد حاضر بودند تمام فامیل قاتل را بکشند... آیه فوق نازل شد و حکم عادلانه قصاص را بیان کرد... مردی را در برابر زن و آزاد را در برابر برده به قصاص نرسانند... اسلام در هر موضوعی واقع بینی و بررسی همه جانبه را به هر چیز دیگر مقدم می شمارد .

اما این ماجرا هم باز همگانی است و در بسیاری از حوزه های تمدنی رواج داشته است. ویل دورانت می گوید: یک مجرم برای یک زن معمولا نصف دیه ای را پرداخت می کرد که برای بزه همانند به یک مرد تعلق می گرفت (ج 4، ص 1112).

ما در بحث های گذشته مان نمونه هایی از این تفاوت های بین زن و مرد که در بعضی موارد خیلی شگفت انگیز به نظر می آمد، را مطرح کردیم. مثلا وندیداد (فرگرد 7، بند 41 و 42) حتی به تفاوت دستمزد برای معالجه و تطهیر و...، برای زن و مرد اشاره می کند. هر چند در زمانه ما تنها نرخ آرایشگاه های زنانه و مردانه خیلی تفاوت دارد! اما در بقیه جاها تفاوت دستمزد وجود ندارد. مثلا ویزیت پزشکان برای زنان کمتر از مردان نیست. و یا در بحث از آیین یهود، این موضوع را مطرح کردیم که طبق عهد عتیق (لاویان، بند 12، آیه 1 تا 5) اگر زن پسر بزاید تا هفت روز و اگر دختر بزاید تا چهارده روز نجس است (در جملات حضرت علی هم مشابه این نکته وجود دارد که مثلا ادرار پسر پاک است و ادرار دختر نجس است چون شیر پسر از یک جای بدن زن می آید و شیر دختر از جای دیگر بدن زن). و یا مثلا عهد عتیق می گوید اگر زنی پسر بزاید تا 33 روز و اگر دختر بزاید تا 66 روز باید صبر کند تا بتواند به چیزهای مقدس دست بزند. این ها نگاه های فرهنگی تاریخی است که در پوشش مسایل علمی خود را نشان می داده است. طبق این نگاه انگار ذات زن و مرد با هم فرق می کند. به هر حال این هم یک نوع بدبینی و بی اعتمادی به ذات و سرشت زن است و به نظر می رسد این نگاه تأثیر و بازتاب خودش را در حوزه های حقوقی و قضایی و حوزه های مختلف دیگر، نشان می دهد. حال می تواند ریشه این امر مسایل اقتصادی باشد مثلا زنان در نظام تولیدی کمتر نقش داشته اند و یا هر ریشه و علت دیگری که مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. محققین روی عنصر اقتصادی و تولیدی تأکید فراوانی کرده اند اما این تمامی ماجرا نیست، این نگاه به هر علتی هم که به وجود آمده باشد به تدریج تبدیل به یک فرهنگ شده که موضوع بحث کنونی ما نیست. وبر هم می گوید نابرابری زن و مرد را نمی توان از لحاظ اقتصادی تبیین کرد (گیدنز، جامعه شناسی، ص 762). یعنی این امر ریشه های دیگری هم دارد. اما یکی از ریشه هایش هم کمتر بودن نقش زنان در نظام تولیدی و اقتصادی بوده است. طبق این نظر ارزش زن پایین آمده چون نقش و ارزش تولیدی اش پایین آمده بود.

ما در اوستا هم این نگاه را نشان دادیم که مثلا مهر و پیمان بین زن و شوهر خیلی کم بود. و حتی از مهر دو همسایه یا از مهر داماد و پدرزن و مادرزن! هم کمتر بود. این بخش متون برای ما جام جهان بینی است که می توانیم واقعیات تاریخی دوران شان را در آنها ببینیم و برای خودمان تجسم کنیم.

پس نصفه دادن دیه زنان متأثر از فرهنگ و موقعیت تاریخی است. بخشی از این موقعیت نیز به وضعیت خود زنان و ناآمادگی ذهنی و عدم حضور عینی و عملی آنان در حوزه های گوناگون زندگی برمی گردد وگرنه زن در جاهای دیگری از قرآن و یا دیگر متون مقدس خود فردی کامل و تمام و مختار و مسیول و موظف است و در قیامت نیز در پیش گاه خداوند به عنوان یک انسان تمام حاضر می شود و نصفه آدم محسوب نمی گردد.

جدا از مسایل فرهنگی؛ اگر از منظر مناسبات عینی و واقعی برخی خانواده های امروزی بخواهیم نصفه بودن دیه زنان را بررسی کنیم، این سؤالات اساسی مطرح است که آیا لطمه ای که کشتن یک نان آور زن (زن سرپرست خانوار) به یک خانواده می زند همانند و گاه بیشتر از کشتن مرد یک خانواده نیست؟ و اصلا فراتر از آن، چرا فقط به زیان های مادی و اقتصادی توجه می کنیم، آیا لطمه ای که کشتن یک مادر خانواده به روح و روان و شخصیت بعضی از فرزندان می زند بیشتر از کشتن مرد خانواده نیست؟ آیا نباید این موضوع را صرفا به یک مسیله اقتصادی تقلیل نداد و فروپاشی عاطفی و روانی خانواده برای برخی فرزندان (که البته در بین بچه های مختلف فرق می کند و به قول عامیانه بعضی ها بابایی و بعضی مامانی هستند)، در صورت کشته شدن مادر را در همان حد کشتن پدر و لطمات ناشی از آن ارزیابی کرد؟ اگر با این دید به موضوع نگاه کنیم صورت مسیله خیلی فرق می کند. به علاوه آنکه امروزه بسیاری از زنان نان آور خانواده اند و زنان سرپرست خانوار بخش زیادی از جامعه را تشکیل می دهند. و حتی یک تعبیر در مباحث توسعه به نام زنانه شدن فقر مطرح شده است. طرح این اصطلاح در سطح بین الملل شاید به دلیل رشد خانواده های تک سرپرست، به علت شیوع طلاق به ویژه در غرب باشد. در جوامع در حال توسعه نیز بنا به دلایل دیگری فقر زنانه بسیار جدی شده است. اگر مسیله دیه زن و مرد را نه ذاتی، بلکه موقعیتی تحلیل کنیم و برای این حکم علت و فلسفه ای قایل باشیم، دیگر نمی توان در جهان جدید، با فرهنگ و مناسباتی متفاوت این حکم را پذیرفت. اما در آن جهان و در آن بستر اعتقادات فرهنگی و مناسبات اقتصادی و اجتماعی، آن حکم پذیرفته شده و مساوات و عدالت نیز تصور می شد. اما امروزه دیگر این چنین نیست و در حوزه زنان همین که پذیرفته و اعتماد شود که زنان نیز انسان و آدم کاملی، هستند، آنها می توانند به دقت و در کنار و همچون مردان شهادت بدهند و اگر قرار باشد دقت قضایی و بازپرسی بیشتر باشد و به شهود بیشتری نیاز باشد فرق نمی کند که تعداد زن یا مرد بیشتر شود. و این همان سخن آیت الله صانعی است. چشم زنان که با چشم مردان فرقی ندارد و اگر احتمال اشتباه مطرح باشد، چشم هر دو ممکن است اشتباه کند. مردان هم مانند زنان، گاه ممکن است تحت تأثیر عوامل جانبی و برخی تمایلات درونی قرار می گیرند.

بحث قصاص و جلوگیری از ازدیاد و افزایش آدم کشی و انتقام جویی در آن هنگام رفرم جهشی بزرگ بوده است. اما طرح دیه نیمه زنان طبق عرف و مناسبات جامعه صورت گرفته و در واقع در آن مناسبات رفرم اندکی در دیدن و محسوب کردن زنان، ولو در حد نیمه مردان، محسوب می شود.

اما نکته قابل تأمل این است که این تفاوت گذاری در دیه که در زمان گذشته تصور می کردند به عدل و مساوات نزدیک تر است، اما با نظام ارزشی امروز ما خلاف عدل و مساوات تلقی می شود حال کدام یک از این دو تلقی درست تر و انسانی تر است و به توحید نزدیک تر؟ ما اینک این تفاوت را ظلم و تبعیض تلقی می کنیم اما در گذشته چه براساس تلقی های فرهنگی و نظری شان و چه، به ویژه، مبتنی بر مناسبات اجتماعی و اقتصادی شان جایگاه زن در آن، آن را عادلانه و مقبول می دانستند. اما امروزه مقبول عصر ما و عقل فطری و احساس درونی و انسانی بشر عصر ما نیست. ولی کدام یک از این دو نگاه با منظر هستی شناسی و انسان شناسی توحیدی متن سازگارتر است.

موضوع دیگری که در حاشیه بحث قابل طرح است این مسیله است که وقتی مردی زنی را به قتل رساند آیا می توان را به خاطر کشتن این زن قصاص (قصاص نفس) کرد یا خیر؟ این میسله در ایران کنونی مشکلات زیادی را ایجاد کرده است چرا که طبق فقه شیعی در صورتی این امر میسر است که خانواده زن مقتول، نیمی از بهای دیه را به خانواده قاتل مرد بدهند تا بتوانند او را قصاص کنند. این موضوع در فقه شیعه عمدتا به نظرات امام علی و امام باقر و امام صادق مستند است. در این رابطه توضیح این امر ضروری است که فقه اهل تسنن با تأسی به عمر و با طرح برخی استدلالات قرآنی و حدیثی، نظری کاملاً متفاوت دارد و معتقد است مرد را نیز به خاطر قتل زن می توان قصاص کرد. ابراهیم شفیعی سروستانی در کتاب تفاوت زن و مرد در دیه و قصاص (نشر سفیر صبح چ 1 1380) به بررسی این موضوع پرداخته است. شفیعی سروستانی می گوید: فقها ]از اهل سنت[ اتفاق نظر دارند که مرد در برابر کشتن زن، بزرگ در برابر کشتن کوچک، عاقل در برابر کشتن دیوانه، دانا در برابر کشتن جاهل، بلندپایه در برابر کشتن دون پایه و فرد سالم در برابر کشتن فردی که اعضای او قطع شده و یا از کار افتاده است، قصاص می شود. (ص 49). وی می افزاید: فقهای مذاهب چهارگانه اهل سنت برابر این عقیده اتفاق نظر دارند که مرد در مقابل کشتن زن قصاص می شود، بی آنکه خانواده مقتول موظف باشند نیمی از دیه قاتل را به خانواده او پرداخت کنند. (ص 31). اما آیا این موضع با نظر قرآن آزاد در برابر آزاد، مرد در برابر مرد و... ؛ تعارض ندارد؟ از نظر آنها ابن آبه تنها می خواهد بگوید کسی جز قاتل قصاص نمی شود و مطلب بیشتری را بیان نمی کند: فقها ]از اهل سنت[ درباره جمله آزاد در برابر آزاد، زن در برابر زن گفته اند مراد رد سنتی بوده است که در بین بعضی از قبایل رایج بوده است، در برابر بنده ای که به قتل رسیده بود جز به کشتن انسانی آزاد و در مقابل زنی که به قتل رسیده بود جز به کشتن مردی رضایت نمی دادند. آیه به این سنت ظالمانه خط بطلان کشید و بر این موضوع که کسی جز قاتل قصاص نمی شود تأکید کرد. بنابراین آیه دلالت ندارد که انسان آزاد در برابر کشتن بنده و یا مرد در برابر کشتن زن به قتل نمی رسد (ص 48).

اما نظریه فقهای اهل تسنن از دلایل گوناگونی نیز استفاده کرده است. مثلا از نظر فقه مالکی اینکه مرد در برابر کشتن زن به قتل می رسد، با اجماع که خود دلیل مستقلی است، ثابت شده و اگر این را رها کنیم باید بگوییم که مرد در برابر کشتن زن به قتل نمی رسد (ص 39) یعنی حکم قصاصی که در قرآن آمده اجرا نمی شود. آنها همچنین به حدیثی از پیامبر استناد می کنند که می گوید هر گاه کسی به قتل برسد خانواده او بین دو چیز مخیرند: قصاص و دیه. از نظر آنان آن گونه که قرطبی نیز گفته ذکر انثی بالانثی در قرآن متعرض موردی که فردی از یک نوع ]مثلا مردی[، فردی از نوع دیگر ]مثلا زنی[ را به قتل برساند، نشده است (ص 40).

آنها استدلال علی به قرآن در مورد انثی بالانثی را با آیات دیگری از قرآن که به النفس بالنفس اشاره می کند (45 از مایده) و یا به الحر بالحر (178 از بقره) پاسخ می گویند. یک دلیل دیگر آنها این است که هر کدام از مرد و زن در باره قذف (تهمت) به دیگری حد ]حدی مساوی[ می خورند (ص 43). یکی از فقهای حنفی نیز می گوید: درست نیست که آن نظر را به علی نسبت دهید زیرا او فقیه تر از آن است که بگوید قصاص ]که حکم قرآن است، در ابتدا[ واجب نیست اما با پرداخت مال واجب می شود (ص 34). آنها همچنین به حدیث معروفی از پیامبر اشاره می کنند که می گوید: مسلمان ها، خون هایشان با هم برابر است (ص 46).

یک استدلال دیگر اهل سنت این است که اختلاف دیه زنان و مردان در قصاص مورد توجه قرار نمی گیرد و به همین خاطر چند نفر در برابر کشتن یک نفر به قتل می رسند و یا نصرانی در برابر کشتن مجوسی به قتل می رسد با آنکه دیه آنها متفاوت است و همچنین بنده در برابر کشتن بنده ای دیگر به قتل می رسد، اگر قیمت آنها با هم متفاوت باشد (ص 46).

فقهای شافعی نیز از جمله به سنت پیامبر در کشتن یک مرد یهودی به خاطر قتل یک کنیز که زیورآلات داشت، استناد می کنند (ص 36).

ماوردی معروف نیز روایت عمروبن حزم را می آورد که می گوید پیامبر در نامه ای به اهل یمن گفت مرد در برابر کشتن زن به قتل می رسد (ص 36) و می افزاید الانثی بالانثی ، مانع از آن نیست که مرد در برابر کشتن زن به قتل برسد. زیرا تعلق حکمی به موردی خاص اقتضای نفی حکم از غیر آن مورد خاص را ندارد. اما اینکه دیه زن و مرد اختلاف دارد، مانع از تشابه آنها در قصاص نمی شود. همچنانکه اختلاف دیه اهل کتاب و مجوس مایه برابری آنها در قصاص نمی شد (ص 38).

سروستانی همچنین نقل می کند که عمربن عبدالعزیز با ایجاد وحدت رویه، تغلیظ ]و تشدید[ دیه در ماه های حرام و سرزمین حرام را لغو نمود (ص 160). همان طور که عمر به تبدیل قیمت شتر ]به عنوان دیه[ به سکه و گاو و گوسفند دست زده بود تا پرداخت آن برای همگان (شهری و روستایی و بیابانی) راحت باشد (ص 157).

نکته قابل اعتنای دیگر در این رابطه این است که جمهور فقها ]از اهل سنت[، از حنفیان در قصاص اسلام و آزاد بودن را شرط می دانند. اماحنیفیان این دو را هم شرط نمی دانند و تنها برابری در انسانیت را به خاطر آیات قصاص که در آنها فرقی بین جان اشخاص گذاشته نشده کافی دانسته اند (ص 47).

بدین ترتیب طبق نظر حنفیان نه تنها دیه مرد و زن، بلکه دیه مسلمان و غیرمسلمان نیز با استناد به قرآن که بین جان اشخاص فرق نگذاشته است؛ مساوی دانسته می شود.

اما در مورد دیه مرد و زن، فقهای شیعه نظر متفاوتی دارند. و اگر در مبحث نفی سه طلاق یکجا، نظر شیعیان به نفع زنان است، در اینجا نظر اهل تسنن خود را به نفع زنان نشان می دهد. اما فقهای شیعه در این رابطه با نقل از امام باقر حدیثی از پیامبر نقل می کنند که در زمان پیامبر اکرم مردی با ستون خیمه زنی را به قتل می رساند. حضرت بستگان زن را در انتخاب یکی از دو صورت آزاد گذاشت: یا اینکه 5 هزار درهم به عنوان دیه آن زن دریافت کنند و یا اینکه 5 هزار درهم به بستگان قاتل بپردازند و او را قصاص کنند (ص 51 و 69).

فقهای شیعه حداقل سه حدیث صحیح از امام صادق مبنی بر لزوم پرداخت نیم دیه مرد به خانواده قاتل مرد برابر قصاص او نقل می کنند. اما در این رابطه احادیث معارض هم وجود دارد. مثلا امام صادق از امام علی نقل می کند که امیر مؤمنان (علی) مردی که زنی را به عمد کشته بودو چنین زنی که مردی را به عمد کشته بود قصاص کرد(ص 70).

بر این اساس است که ماده 300 قانون مجازات های اسلامی می گوید: دیه قتل زن مسلمان خواه عمدی، خواه غیرعمدی نصف دیه مرد مسلمان است .

در انتهای این مبحث لازم است علاوه بر مبحث قصاص و تفاوت یا یکسانی دیه نفس به تفاوت دیه اعضای زن و مرد نیز اشاره کنیم. شفیعی سروستانی در این قسمت می گوید نظر همه مسلمان ها این است که دیه اعضای زن نصف دیه مرد است. البته در هنگامی که دیه عضو جراحت زده شده از یک سوم دیه انسان کامل کمتر باشد (مثلا در مورد دندان ها، یا یک تا سه انگشت و...)، دیه زن و مرد مساوی است.

وی این نظر خلاصه و مهم را از مؤلف جواهرالکلام درباره وحدت نظر مسلمین در مورد نصف بودن دیه زن نقل می کند و از قول او می افزاید تنها ابن علیه و اصم گفته اند که دیه زن همانند مرد است. اما اجماع هم در قبل و هم در بعد ] از زمان[ این دو ]بر خلاف آنچه آنها گفته اند[ منعقد شده است (ص 115).

بر این اساس است که در ماده 301 قانون مجازات اسلامی آمده است دیه زن و مرد یکسان است تا وقتی که مقدار دیه به ثلث دیه کامل برسد و در آن صورت دیه زن نصف دیه مرد است. و یا در ماده 273 همین قانون آمده است: در قصاص عضو زن و مرد برابرند و مرد مجرم به سبب نقص عضو یا جرمی که به زن وارد نماید به قصاص عضو مانند آن محکوم می شود. مگر اینکه دیه عضوی که ناقص شده ثلث یا بیش از ثلث دیه کامل باشد که در آن صورت زن هنگامی می تواند قصاص کند که نصف دیه آن عضو را به مرد بپردازد.

یک حالت مقداری عجیب که در این رابطه به وجود می آید این است که اگر مردی یک انگشت زنی را قطع کند محکوم به پرداخت دیه ای معادل 10 شتر است. در مورد دو انگشت، 20 شتر و سه انگشت باید 30 شتر بپردازد. اما اگر چهار انگشت را قطع کند (چون از ثلث دیه بیشتر می شود) باید تنها 20 شتر بپردازد. (ص 120)

شفیعی سروستانی از ناصر مکارم شیرازی در رابطه با عدم یکسانی دیه زن و مرد چنین توضیحی آورده است: در بعد انسانی و الهی و در بعد علمی هیچ تفاوتی بین زن و مرد نیست. اما در بعد اقتصادی، بازدهی آنها حتی در کشورهایی که زن را رییس جمهور می کنند، یکی نیست. بالاخره واقعیت ها را نباید منکر بشویم و به بحث های شعاری بپردازیم. واقعیت این است که زن بالاخره بچه دار می شود. اگر زن بخواهد سه تا بچه بیاورد چه مقدار عمر او صرف می شود. همچنین ساختمان جسمانی زن با مرد فرق می کند. مردها برای کارهای خشن ساخته شده اند. به همین دلیل است که در کشورهایی که شعار مساوات می دهند، از 20 تا وزیر، 18 تایش، اگر همه اش نباشد، مرد است. (ص 141).

وی از قول آیت الله جوادی آملی (در کتاب زن در آیینه جلال و جمال، ص 401) نیز چنین توضیحاتی را برای توجیه تفاوت (و تبعیض) در دیه بین مرد و زن، نقل می کند: در مسایل اخلاقی هیچ امتیازی بین زن و مرد نیست... چون مردها در مسایل اقتصادی معمولاً بیشتر از زن ها بازدهی اقتصادی دارند، دیه آنها بیشتر است و این نه بدان معناست که در اسلام مرد ارزشمندتر از زن باشد بلکه تنها آن بعد جسمانی (جنبه بدنی) آن دو صنف لحاظ می شود. اصل دیه مربوط به ارزیابی روح نیست. (ص 130)

ما در سطور قبل نگاه صرفا اقتصادی به مسیله نقش زن و مرد در خانواده (و جامعه) را نقد کردیم. علاوه بر آن که گفتیم اگر این منطق پذیرفته شود، لازمه منطقی آن این است که با تغییر آن شرایط و نقش زنان به حکم مزبور نیز باید تغییر کند.

در پایان قابل ذکر است بنا به آنچه شفیعی سروستانی از علی جواد (در کتاب تاریخ عرب قبل از اسلام) نقل می کند دیه اعضا و جراحات تا قبل از اسلام ضابطه مشخصی نداشت و هر کسی بسته به شرافت و منزلت اجتماعیی و قدرت و نفوذی که داشت، به مطالبه آن می پرداخت (ص 151).

بدین ترتیب می توان چنین گفت که علیرغم آنکه بحث دیه مرد و زن به تفصیل در قرآن نیامده و نظرات فقها نیز در طول تاریخ، با استنادات حدیثی مختلف، متفاوت بوده است. اما حداقل امر آن است که قرآن و فقهای صدر اسلام، مسیله دیه را از حالت هرج و مرج به سمت وحدت رویه در حد عرف زمانه خود برده اند و رفرم دیگرشان هم این بوده است که آن را از وضعیت طبقاتی و قبیله ای خارج کرده و در مورد همه مردان و زنان، اعم از اشراف و غیراشراف؛ جاری ساخته اند.


رضا علیجانی
روزنامه موج نو
Bookmark and Share
نظرات کاربران پیرامون این مقاله  
ثبت نظر شما  
 
 
 
              


 
  فروشگاه جوان امروز  
مستند تخت گازمستند تخت گاز
قیمت: 32400- 22800 تومان
ماه صیامماه صیام
قیمت: 8400- 7200 تومان
کلید بهشتکلید بهشت
قیمت: 13200- 12240 تومان
نرم افزار شادونهنرم افزار شادونه
قیمت: 9000- 7800 تومان
   تازه های ایران و جهان   
اجتماعی
پزشکی و سلامت
سیاسی
سینما و تلویزیون
موسيقي
سرگرمی
معارف اسلامی
حوادث
علم و فناوری
ورزش
استخدامی ها
یک نکته خواندنی درباره ماکارونی
اگر شما ماکارونی بپزید و بگذارید سرد شود، ساختار مواد غذایی آن تغییر می...
قیمت قطعی دو خودرو جدید و چینی سایپا...
گروه خودروسازی سایپا قیمت قطعی دو خودرو جدید چانگان CS35 و چانگان EADO...
واکنش رئیس دادگستری تهران به اسیدپاشی...
تلاش های جدی برای شناسایی و مجازات عاملان اسید پاشی در حال انجام است و...
درآمد زایی خلاقانه و جالب یک کافی شاپ...
یک کافی شاپ اسپانیایی برای آنکه مهمانانش همیشه شاد باشند نمایش های کمدی...
 
   
برچسب ها و کلمات کلیدی