تپه میل که از آن آتشکده بهرام و آتشكده ری نیز نام برده میشود از آثار دوره ساسانیان در شهر ری است. گمان میرود که این بنا آتشگاه بهرام گور بوده باشد.
تپه میل (آتشکده بهرام) در جنوب شهرری
در حدود ۱۲ کیلومتری جنوب شرقی شهر ری به سوی ورامین بر بلندای تپهای پهناور در روستای قلعهنو بقایای کاخ یا آتشکدهای واقع است که به تپه میل مشهور گردیده و آن به سبب دو پایه بزرگ بنا میباشد که از دور شبیه به میل است.
جهت بنا به صورت شرقی و غربی است. در جبهه شرقی ایوانی با چهار ستون مدور بوده. بخشی از بنای آتشكده ری در زمان حمله اسكندر به ایران خراب شد و تنها قسمتی از بنای چهارطاقی و زیبای این آتشكده به صورت دو میل باقی ماند.[۱] بیشتر قسمتهای غربی بنا از میان رفته، در بخش زیرین مجموعه یک راهروی کم پهنا وجود دارد که سراسر طول بنا را طی میکند. بقایای معماری تپه معماری میل دارای ساختاری، تشکل از گل، خشت، لاشه سنگ، گچ و از نظر دیرینگی متعلق به دوره ساسانیان (حدود ۱۸۰۰ سال پیش) است و به آتشکده بهرام گور نیز معروف است.[۲]
آنچه از پوشش بنا در زمان حاضر بر جاست، یك جفت قوس هلالی با نقطه بیضی است، در راستای محور اصلی تالار، راهروی كم عرض تونل مانندی سراسر طول تالار را از زیر طی می كند كه از منتهی الیه غربی، راهروی هم عرض دیگری بر آن عمود میشود و ورودی اصلی راهروی زیرین در جبهه شرقی، زیر ایوان اصلی است.[۳]
نخستین بار در سال ۱۹۱۳میلادی «ژاک دومورگان» فرانسوی این آتشکده و سازههای پیرامون آن را مرمت کرد. این بنا در سال ۱۹۳۳توسط باستانشناس آمریکایی به نام اریک اشمیت مورد کاوش و حفاری قرار گرفت و اخیراً دکتر فیروزه شیبانی از ایران کار حفاری آن را پیگیری کردهاست.[۴]
مشخصات
تپه میل با سنگ، ساروج، خشت و گل ساخته شدهاست. نیزارهای اطراف تپه از وجود دریاچهای حکایت دارد که در گذشته در این محل وجود داشته، ولی خشک شدهاست. [۵]
بلندی تپه میل از سطح دشت اطراف ۱۸ متر است و حدود ۲۵ متر پهنا و ۲۰ متر درازا دارد. پیرامون این تپه بلند تپههای كم ارتفاع كوچكتر پراكنده شده كه مشرف بر آنها قرار گرفته است. این مجموعه منطقهای به وسعت ۸۰۰ در ۹۰۰ متر را شامل میشود.بر بالای تپه، بنای اصلی آتشكده در راستای شرقی غربی برپاست، طرح كلی بنا، تالار ستون داری بوده با دو ردیف ستون چهارگوشه سه تایی كه عملاً به ۳ بخش تقسیم شده است.[۶]
یك بخش مركزی عریض تر و دو بخش جانبی كم عرض تر، ورودی اصلی تالار آتشكده در جبهه شرقی از طریق یك ایوان چهارستونی مدور كه پایههای سر ستون های آنها در گوشههای شمال شرقی و جنوب به شرق ایوان برپاست.تپه میل حدود ۱۲ كیلومتری جنوب شرقی حرم حضرت عبدالعظیم (ع) و در ۲ كیلومتری جنوب قلعه نو بخش كهریزك شهرستان ری بر فراز تپهای بلند در روستای قلعه نو قرار دارد.[۷
یکی از ورودیهای قسمت زیرین بنا
بخشهای کشف شده از قسمت زیرین بنا
کوزه کشف شده از بنا
نقش ماهی بر روی دیوار بنا
نقش ماهی و کشفیات دیگر از تپه میل
کوزههای بزرگ کشف شده از بنا
دورنمایی از تپه میل
منابع
1. ↑ آتشكده ری یادگاری از دوره ساسانیان، روزنامه ایرن، شنبه ۵ خرداد ۱۳۸۶
2. ↑ معرفی تپههای تاریخی استان تهران، سایت موسسه تبیان
3. ↑ آتشكده ری یادگاری از دوره ساسانیان، روزنامه ایرن، شنبه ۵ خرداد ۱۳۸۶
4. ↑ معرفی تپههای تاریخی استان تهران، سایت موسسه تبیان
5. ↑ ایرنا، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، نسخه بایگانی شده در گوگل
6. ↑ آتشكده ری یادگاری از دوره ساسانیان، روزنامه ایرن، شنبه ۵ خرداد ۱۳۸۶
7. ↑ آتشكده ری یادگاری از دوره ساسانیان، روزنامه ایرن، شنبه ۵ خرداد ۱۳۸۶