نوار ابزار نوار ابزار جوان امروز ورود به سایت عضویت تبلیغات تماس با ما درباره ما صفحه اصلی
تبلیغات
 
فروشگاه جوان امروز
جوان امروز

مسیر جاری: صفحه اصلي / اجتماعی / جامعه و اجتماع / محیط زیست

تبلیغات 
تغدیه و رژیم
گوشواره حروف فارسی
  گزارش تصویری   
مراسم بزرگداشت حافظ
بیماران قلبی نبینند!
جنگل دالخانی
اکران فیلم سینمایی ساکن طبقه وسط
جاده گردشگری خلخال و اسالم
مسابقات موتور سواری سرعت جام هفته ناجا
 دسترسی آسان به بهترین ها   

قیمت تمام سکه در بازار , قیمت تمام سکه , تمام سکه قیمت , قیمت طلا تمام سکه , قیمت طلا , نرخ تمام سکه , ارز و سکه , تمام سکه قیمت , تمام سکه و طلا , مظنه , مثقال , قیمت لحظه ای سکه ی جوان امروز قیمت آنلاین و لحظه ای سکه طلا و ارز دربازار ایرانقیمت روز سکه و طلا , قیمت تمام سکه , قیمت طلا , مظنه , مثقال , نرخ تمام سکه , طلا
نرخ , نرخ ارز , قیمت ارز , بازار ارز , سکه ارز , طلا ارز , دلار , ارز آزاد , ارز دلار , قیمت دلار دربازار آزاد , قیمت ازاد دلار در بازار , نرخ دلار در بازار آزاد , نرخ دلار دربازار آزاد , نرخ ارز , قیمت دلار , قیمت ارز , صرافی تهران , نرخ دلار , ارز آزاد , دلار آزاد , قیمت لحظه به لحظه ارز مرجع و غیر مرجع
ایران خودرو , قیمت خودرو , فروش خودرو , ايران , سایپا , سایپا خودرو , پارس خودرو , ایران خودرو فروش , ثبت نام خودرو , قیمت روز خودرو , مدیران خودرو , قیمت خودرو , خرید خودرو , محصولات ایران خودرو , قیمت خودرو , قیمت ماشین , قیمت روز خودرو , محصولات ایران خودرو , محصولات سایپا , قیمت روز خودروهای داخلی و خارجی در بازار و نمایندگی ها
دانلود , دانلود موبایل , نرم افزار , نرم افزار موبایل , گوشی موبایل , گوشی , بازی موبایل , بازی , برنامه موبایل , نوکیا , نرم افزار موبایل , کلیپ موبایل , قیمت روز موبایل , قیمت روز موبایل در بازار , آخرین قیمت گوشی موبایل , مشخصات گوشی موبایل , قیمت mobile , بازار موبای ل
لپ تاپ قیمت , لپ تاپ سونی , سونی , لپ تاپ دل , dell , لپ تاپ hp , hp , لپ تاپ asus , لپ تاپ dell , فروش لپ تاپ , asus , قیمت روز لپ تاپ , آخرین قیمت لپ تاپ , آخرین قیمت لپ تاپ laptop , قیمت قطعات کامپیوتر computer , لب تاب , قیمت روز لپ تاپ
بورس تهران , شاخص بورس تهران , شاخص های بورس , بورس اوراق بهادار , بازار بورس , شاخص های بورس , آخرین اخبار معاملات بازار بورس , شاخص بورس , bourse , بورس تهران , بورس اوراق , آمار آخرین روز معاملاتی بازار بورس
ملت , بانک ملت , بانک ملی , بانک صادرات , تجارت بانک , بانک پاسارگاد , پاسارگاد , بانک پارسیان , بانک سپه , بانک مسکن , بانک اقتصاد نوین , بانک مهر , بانک پاسارگاد , همراه بانک , استخدام بانک , بانک ملت , همراه بانک ملت , استخدام بانک ملت , حج عمره
خرید شارژ , خرید شارژ کارت , خرید کارت , کارت شارژ ایرانسل , شارژ ایرانسل , کارت شارژ همراه , همراه اول شارژ , همراه اول , خرید شارژ ایرانسل , خرید شارژ اینترنتی , شارژ اینترنتی , خرید راحت و اسان کارت شارژ همراه اول , خرید راحت و اسان انواع کارت شارژ
ملت , بانک ملت , بانک ملی , بانک صادرات , تجارت بانک , بانک پاسارگاد , پاسارگاد , بانک پارسیان , بانک سپه , بانک مسکن , بانک اقتصاد نوین , بانک مهر , بانک پاسارگاد , همراه بانک , استخدام بانک , بانک ملت , همراه بانک ملت , استخدام بانک ملت , حج عمره
بانک صادرات , همراه بانک صادرات , اینترنت بانک صادرات , سپهر بانک صادرات
بانک سپه , همراه بانک سپه , سپه بانک , اینترنت بانک
بانک تجارت , همراه بانک تجارت , سایت بانک تجارت , ملت , بانک ملت , بانک ملی , بانک صادرات , تجارت بانک , بانک پاسارگاد , پاسارگاد , بانک سپه , بانک مسکن , همراه بانک مسکن , استخدام بانک مسکن , بانک اقتصاد نوین , بانک مهر , بانک پاسارگاد
بانک قوامین , همراه بانک قوامین , استخدام بانک قوامین
سایت بانک انصار , موسسه انصار , وام بانک انصار
استخدام بانک پاسارگاد , سایت پاسارگاد , بانک پاسارگاد
بانک پارسیان سایت , سایت پارسیان , استخدام بانک پارسیان
بانک مهر اقتصاد , سایت بانک مهر اقتصاد , اینترنت بانک
سایت بانک شهر , استخدام بانک شهر , اینترنت بانک شهر
بانک اقتصاد نوین , سایت اقتصاد نوین , سایت بانک اقتصاد
سازمان هواشناسی , سایت هواشناسی , هواشناسی تهران , هواشناسی کشور , اداره هواشناسی , سازمان هواشناسی کشور , پیش بینی هواشناسی , اخبار هواشناسی , سایت سازمان هواشناسی , هواشناسی مازندران , پیش بینی وضع آب و هوا شهر های ایران
اذان , اوقات شرعی تهران و شهرها و استان های ایران , اوقات الصلاة , owghat , اوقات شرعی تهران , دانلود اوقات شرعی , اوقات شرعی رمضان , اذان , اوقات شرعی مشهد , ماه رمضان , اوقات شرعی 92 , اوقات شرعی 1392 , سایت اوقات شرعی , اوقات شرعی اصفهان , راهنمای اوقات شرعی شهرهای ایران
سیستم رهگیری مرسولات پستی , اداره پست , پست بانک , پست ایران , شرکت پست , سایت پست , پست پیشتاز , رهگیری پست , کد رهگیری پست , پست جمهوری اسلامی , پست تهران , سوخت
Calendar , تقویم سال , تقویم شمسی , دانلود تقویم 92 , تقویم 92 , تقویم میلادی , تقویم تاریخی , تقویم مذهبی , تقویم ورزشی , وقایع مهم سال 92 , تقویم 92 , تقویم سال 1392 , دانلود تقویم سال 1392 , روی داد های مهم سال 1392
نقشه ماهواره ای و آنلاین شهر تهران , دانلود نقشه تهران , tehran map , نقشه , تهران نقشه , نقشه ایران , دانلود نقشه , نقشه برداری , دانلود نقشه تهران , نقشه موبایل
نقشه ی آنلاین تمامی شهر های ایران , تهران نقشه , نقشه ایران , دانلود نقشه , نقشه برداری , دانلود نقشه تهران , نقشه موبایل , نقشه جهان , دانلود نقشه ایران , دانلود نقشه تهران , نقشه راههای ایران , نقشه اصفهان
نقشه مترو تهران , سایت متروی تهران , نقشه ایستگاههای مترو , tehran metro , مترو تهران نقشه , نقشه مترو , خط مترو تهران , ایستگاه مترو , خطوط مترو تهران
رزرو بلیط اتوبوس , رزرو بلیط اینترنتی , خرید بلیط اتوبوس , رزرو اینترنتی و خرید بلیط اتوبوس , قیمت بلیط اتوبوس رویال سفر , سیروسفر
سایت بلیط قطار , خرید بلیط قطار , قیمت بلیط قطار , فروش بلیط قطار , رزرو بلیط قطار , رزرو بلیط مشهد , بلیط قطار مشهد , بلیط قطار رجا
بلیط هواپیما کیش , ایران ایر , خرید بلیط هواپیما , هواپیمایی , رزرو بلیط هواپیما , بلیط هواپیما ماهان , بلیط هواپیما مشهد , قیمت بلیط هواپیما
رزرو اینترنتی ,خرید بلیط سینما ,قیمت بلیط سینما , بلیط cinema , کافه سینما , رزرو اینترنتی بلیط سینما
تئاتر شهر , رزرو اینترنتی و خرید بلیط تئاتر , برنامه نمایش تئاتر , قیمت بلیط theater , رزرو بلیط تئاتر , سامانه فروش اینترنتی بلیط تئاتر , خرید بلیط تئاتر
هتل در مشهد , رزرو هتل کیش , رزرو هتل تهران , هتل تهران , رزرو هتل آپارتمان , هتل اصفهان , رزرو هتل اصفهان , هتل اصفهان , رزرو هتل , رزرو هتل مشهد , هتل مشهد , هتل کیش
فیلتر شکن , دانلود فیلتر , دانلود فیلتر شکن , فیلتر جدید , سایت فیلتر , فیلتر شکن جدید , فیلتر قوی , فیلتر شکن قوی , فیلتر شکن قوی , سایت فیلتر شکن , فیلتر شکن رایگان , بدون فیلتر , fltyrbreaker , دانلود فیلتر شکن قوی , filter shekan , vpn , فیلتر شکن رایگان , proxy
نمونه سوالات ارشد , نمونه سوال , نمونه سوالات امتحانی , سایت پیام نور , گلستان پیام نور , فراگیر پیام نور , نمونه سوالات ارشد پیام نور , دانلود نمونه سوالات پیام نور , نمونه سوالات پیام نور , نمونه سوالات دانشگاه , دانلود نمونه سوالات ,
انتشارات پیام نور , کتابهای پیام نور , دانلود رایگان کتاب های پیام نور , دانلود کتاب های پیام نور , کتاب های پیام نور , دانشگاه پیام نور , پیام نور
کارشناسی ارشد آزاد , کنکور دانشگاه آزاد , نتایج کارشناسی ارشد , نتایج کنکور , منابع کنکور , سوالات کنکور ارشد , ارشد بدون کنکور , سوالات کنکور ارشد , منابع ارشد , منابع کارشناسی ارشد , کارشناسی ارشد آزاد , نمونه سوالات کنکور کارشناسی ارشد , منابع کارشناسی ارشد , سوالات کنکور , سوالات کارشناسی ارشد
سازمان سنجش سایت , سایت سازمان , سایت آزمون , سایت آزمون سنجش , کارشناسی ارشد , سایت سنجش کشور , سازمان سنجش کشور , سایت سازمان سنجش , ثبت نام کنکور سراسری , , sanjesh.org , ثبت نام سنجش , نتایج کنکور سراسری , ثبت نام کنکور
گلستان پیام نور , سیستم جامع گلستان , دانشگاه پیام نور , reg.pnu.ac.ir , سایت گلستان پیام نور , سایت گلستان , انتخاب رشته ی پیام نور , مشاهده ی نمرات پیام نور
دانشگاه آزاد اسلامی , سایت دانشگاه آزاد , آزمون دانشگاه آزاد , نتایج دانشگاه آزاد , دانشگاه آزاد نور , دانشگاه آزاد اهواز , دانشگاه آزاد تبریز , دانشگاه آزاد شیراز , دانشگاه آزاد کرج , دفترچه دانشگاه آزاد
الویت های حج عمره , سازمان حج , سازمان حج زیارت , حج عمره , عمره , سایت حج , سازمان حج عمره , ثبت نام حج , سایت سازمان حج , قرعه کشی حج , ثبت نام حج , سازمان حج زیارت , عتبات , ثبت نام حج , حج عمره , سازمان حج زیارت , الویت های حج عمره , الویت های حج واجب , سایت سازمان حج و زیارت, سایت سازمان حج و زیارت اصفهان, سایت سازمان حج و زیارت مشهد
جدول پخش شبکه های تلویزیون , جدول پخش فیلم , زمان پخش برنامه تلویزیون , پخش آنلاین شبکه 1 صداو سیما , پخش آنلاین شبکه 2 صداو سیما , پخش آنلاین شبکه 3 صداو سیما , پخش آنلاین شبکه 4 صداو سیما , پخش آنلاین شبکه 5 صداو سیما , پخش آنلاین شبکه قرآن صداو سیما , پخش آنلاین شبکه آموزش صداو سیما , پخش آنلاین شبکه ورزش صداو سیما , پخش آنلاین شبکه , نمایش صداو سیما پخش آنلاین شبکه شما صداو سیما , پخش آنلاین شبکه مستند صداو سیما , پخش آنلاین شبکه بازار صداو سیما , پخش آنلاین شبکه آی فیلم صداو سیما , پخش آنلاین شبکه پویا صداو سیما , قیمت تلویزیون , پخش تلویزیون , تلویزیون ایران , شبکه تلویزیون , برنامه تلویزیون , led , تلویزیون زنده
بیوگرافی بازیگران زن ایرانی , بیوگرافی بازیگران مرد ایرانی , بیوگرافی بازیگران ایرانی , زندگی نامه ی بازیگران ایرانی , بازیگران زن ایرانی , عکس بازیگران ایرانی
سينماي ايران , ايراني , فيلم سينمايي , سينما , ايران , فارسی , فيلم فارسي , بازيگر , هنر , هنرپيشه , فيلم , عكس , عكس فيلم , گالري , گالري تصاوير , گالري عكس , آلبوم , آلبوم تصاوير , آلبوم عكس , آلبوم سينما , حامد بهداد , پوپك گلدره , مهناز افشار , عکس بازیگران زن ایرانی
اخبار سینما ایران , اخبار بازیگران سینما , اخبار جدید سینما , اخبار روز سینما
دانلود موسیقی , آهنگ , موسیقی فیلم , موسیقی ایرانی , دانلود آهنگ , گوگوش , موسیقی متن , موسیقی سنتی , ایران موسیقی , سایت موسیقی , دانلود موسیقی فیلم , موسیقی جدید , پخش موسیقی آنلاین , موسیقی آنلاین ایرانی , موسیقی ایرانی , موزیک آنلاین , موزیک آنلاین , پخش موسیقی آنلاین , موزیک آنلاین , موسیقی آنلاین ایرانی , موسیقی آنلاین سنتی
دانلود موسیقی , آهنگ , موسیقی فیلم , موسیقی ایرانی , دانلود آهنگ , گوگوش , موسیقی متن , موسیقی سنتی , ایران موسیقی , سایت موسیقی , دانلود موسیقی فیلم , موسیقی جدید , آموزشگاه موسیقی , کتاب آموزش موسیقی , آموزش نت , سایت موسیقی , آموزش گیتار , آموزش تئوری موسیقی , آموزش تار , دانلود آموزش موسیقی
عکس خوانندگان ایرانی , عکس خوانندگان , عکس ایرانی , آلبوم خوانندگان ایرانی , خوانندگان زن ایرانی , خوانندگان جدید ایرانی , دانلود موسیقی , آهنگ , موسیقی فیلم , موسیقی ایرانی , دانلود آهنگ , گوگوش , موسیقی متن , موسیقی سنتی , ایران موسیقی , سایت موسیقی , دانلود موسیقی فیلم , موسیقی جدید
پخش آنلاین فوتبال , پخش زنده فوتبال , پخش آنلاین تمامی مسابقات ورزشی , پخش آنلاین لیگ برتر فوتبال , ورزش 3 , ورزشی , شبکه ورزش , سایت ورزش , ایران ورزش , ورزش فوتبال , اخبار ورزش , سایت ورزش 3 , ورزش سه , پخش آنلاین فوتبال , پخش زنده فوتبال , پخش آنلاین تمامی مسابقات ورزشی , پخش آنلاین لیگ برتر فوتبال
فوتبال برتر , لیگ برتر فوتبال , لیگ برتر , جدول فوتبال ایران , لیگ فوتبال ایران , برنامه , نتایج و جدول لیگ های ایران و جهان , جدول لیگ برتر فوتبال , جدول لیگ , جدول فوتبال برتر , جدول لیگ فوتبال , نتایج و جدول لیگ های ایران و جهان , ورزش 3 , ورزشی ,شبکه ورزش , سایت ورزش , ایران ورزش , ورزش فوتبال , فوتبال , ورزش سه , خبر ورزش , اخبار ورزش , سایت ورزش 3 , ورزش سه , ایران ورزش
3 , ورزشی ,شبکه ورزش , سایت ورزش , ایران ورزش , ورزش فوتبال , فوتبال , ورزش سه , خبر ورزش , اخبار ورزش , سایت ورزش 3 , ورزش سه , ایران ورزش , نتایج مسابقات فوتبال , نتایج زنده مسابقات فوتبال , نتایج زنده ی مسابقات ورزشی
برنامه بازی های فوتبال لیگ برتر , برنامه بازی های فوتبال لیگ برتر ایران , برنامه , نتایج و جدول لیگ های ایران و جهان , جدول لیگ برتر فوتبال , ورزش 3 , ورزشی ,شبکه ورزش , سایت ورزش , ایران ورزش , ورزش فوتبال , فوتبال , ورزش سه , خبر ورزش , اخبار ورزش , سایت ورزش 3 , ورزش سه , ایران ورزش
باشگاه استقلال , سایت باشگاه پرسپولیس , سایت باشگاه سپاهان , سایت باشگاه تراکتور سازی , سایت باشگاه های ایران , ورزش 3 , ورزشی ,شبکه ورزش , سایت ورزش , ایران ورزش , ورزش فوتبال , فوتبال , ورزش سه , خبر ورزش , اخبار ورزش , سایت ورزش 3 , ورزش سه , ایران ورزش
سایت رسمی لیگ اسپانیا , سایت رسمی لیگ برتر اسپانیا , سایت رسمی لیگ برتر فوتبال اسپانیا , سایت رسمی لالیگا , laliga , سایت رسمی لیگ آلمان , سایت رسمی لیگ ایتالیا , سایت رسمی لیگ انگلیس , سایت رسمی لیگ قهرمانان اروپا , سایت رسمی لیگ قهرمانان آسیا
قران کریم آنلاین , فال و استخاره با قرآن , تلاوت قران , quran , القران الكريم , دانلود قرآن , استخاره , استخاره قرآن , استخاره با قرآن , فال قرآن , تفسیر قرآن , آموزش قرآن , نرم افزار قرآن ,
فال با قرآن , فال قرآن , استخاره آنلاین , استخاره با قران , فال انبیا , استخاره آوینی , استخاره ازدواج , استخاره آنلاین به قرآن , استخاره قران , استخاره به قرآن , استخاره از قرآن
طرح حفظ قرآن , حفظ قرآن کریم , آموزش حفظ قرآن , روش حفظ قرآن , سایت حفظ قرآن , نهضت حفظ قرآن , آزمون حفظ قرآن , حفظ مجازی قرآن کریم , حفظ مجازی قرآن کریم
پخش زنده حرم , حرم امام حسین , حرم امام رضا , پخش آنلاین حرم امام حسین (ع), پخش آنلاین حرم امام رضا (ع) , پخش آنلاین حرم حضرت معصومه(س) , پخش آنلاین مسجد الحرام , پخش آنلاین کاظمین , پخش آنلاین حرم های مطهر ائمه , پخش زنده حرم حضرت عباس علیه السلام , پخش زنده حرم امام علی علیه السلام
تقویم , ساعت , تقویم شمسی , ساعت و تقویم رسمی ایران , رویداد های روز , ساعت و تقویم مناسبت های سالیانه , تبدیل تاریخ میلادی به شمسی , تقویم ایرانی , تنظیم ساعت , time , date , Calendar
دانلود رایگان نرم افزار , دانلود فیلم , دانلود اهنگ ,دانلود بازی , کلیپ , عکس , download , دانلود آهنگ , دانلود فیلم , آهنگ , دانلود نرم افزار , دانلود رایگان , دانلود بازی , دانلود اهنگ جدید , دانلود سریال , دانلود کلیپ , دانلود کتاب
مرورگر اینترنت , مرورگر اپرا , دانلود مرورگر موبایل , دانلود اپرا , مرورگر موبایل , دانلود مرورگر جدید , مرورگر کروم , دانلود مرورگر گوگل , مرورگر جاوا , دانلود مرورگر اینترنت , دانلود مرورگرها , دانلود مرورگر اپرا , دانلود مرورگر کروم , دانلود فایر فاکس
فیلم , کلیپ , ویدیو , دانلود فیلم , دانلود کلیپ , کلیپ خنده دار , طنز , دانلود کلیپ خنده دار
آخرین اخبار انتخابات , انتخابات ریاست جمهوری 92 ایران , خبر انتخابات , انتخابات ریاست جمهوری , اخبار انتخابات , اخبار انتخابات 92 , انتخابات ایران , سایت ریاست جمهوری , انتخابات 92 , سایت انتخابات , سایت انتخابات 92 , سایت انتخابات ریاست جمهوری , نتایج انتخابات 92 , نتایج انتخابات 92 اعلام شد , اعلام نتایج انتخابات 92 , نتایج انتخابات 92 ریاست جمهوری , اسامی کاندیده های انتخابات ریاست جمهوری , اسامی کاندیده های انتخابات ریاست جمهوری 92 , رزومه ی کاندیده های انتخابات ریاست جمهوری , تصاویر کاندیده های انتخابات ریاست جمهوری , اخبار جامع و لحظه ای از انتخابات 1392 ریاست جمهوری
وضعیت راه ها , نقشه راه ها , اطلاعات راه ها , اطلاعات راه , راه های ایران , وزارت راه , وضعیت راه های ایران , وضعیت راه های کشور , وضعیت راه های کشور ایران , سایت سازمان راه
یارانه ها , ثبت یارانه , ثبت نام یارانه , سایت یارانه , حساب یارانه , شماره حساب یارانه , واریز یارانه , سایت یارانه ها , یارانه خانوار , حساب یارانه , حساب یارانه ها , واریز یارانه , آخرین اخبار یارانه ها , زمان واریز یارانه این ماه خانوار , هدفمندی یارانه
چت روم کاربران یاهو گوگل مایکروسافت , چت فارسی , chat rooms , اتاق چت , چت روم , میهن چت , ناز چت , چت کردن , یاهو چت , سایت چت , چت ایرانی , دنیا چت , چت عسل , چت به چت
پیامک عید , پیامک تولد , پیامک زیبا , پیامک رایگان , اس ام جدید , اس ام اس جدید عاشقانه , sms , جوک , تبریک تولد , س ام اس , پیامک جدید , پیامک روز
عشق ممنوع , عکس عشق , عشق دختر , عشق پسر و دختر , عشق مادرانه , عشق پدر , عشق فرزند , عشق و ازدواج , عشق , عکس عشق , عشق من , عشق و جزا , عاشقانه , روابط دختر و پسر , عشق به دختر , عکس دختر , دختر ایرانی , زن , داستان دختر , دوست دختر , عکس دختر ایرانی , شماره دختر , اسم دختر , داستان دختر , دختر خوشگل , دختر و پسر
استخدام بانک , استخدام نفت , آگهی استخدام , سایت استخدام , استخدام 91 , استخدام 92 , استخدام شرکت نفت , استخدامی , استخدام شهرداری , استخدام آموزش پرورش , بازار کار , بازار کار استخدام , استخدام اصفهان , استخدام خوزستان , استخدام آبادان , استخدام اهواز , استخدام تهران , استخدام شیراز , استخدام کرمان , استخدام دیپلم , استخدام کارگر , استخدام مهندس , استخدام دکتر , استخدام دبیر , استخدام حسابدار , استخدام لیسانس , استخدام بدون سابقه , استخدام راحت
آلبوم های جلال ذوالفنون
جلال ذوالفنون
 
     بازیگران امروز 
محمدرضا گلزار
متولد 1354 مدرک تحصیلی فارغ التحصیل...
محمدرضا گلزار
نیما شاهرخ شاهی
مدرک تحصیلی دانشجوی رشته عمران با بازی در نقش...
نیما شاهرخ شاهی
علی صادقی
نام و نام خانوادگی علی صادقی تاریخ تولد 14 آذر...
علی صادقی
نیوشا ضیغمی
متولد 1359 تهران مدرک تحصیلی کارشناس...
نیوشا ضیغمی
شقایق دهقان
بیوگرافی كامل شقایق دهقان از زبان خودش من...
شقایق دهقان
شبنم قلی خانی
شبنم قلی خانی در نوزدهم آبان سال ۱۳۵۶ در تهران...
شبنم قلی خانی
سعید راد
سعید راد متولد ۱۳۲۳ تهران همسرسابق نوشافرین یکی...
سعید راد
مهراوه شریفی نیا
مهراوه شریفی نیا در ٢٩ فروردین ماه سال ۱۳۶۰ در تهران...
مهراوه شریفی نیا
نگين صدق گويا
نگين صدق گويا متولد سال 1349 در تهران است او فارغ...
نگين صدق گويا
لاله صبوری
لاله صبوری متولد ۱۳۴۶ در تهران است وی معمولا نقشهایی...
لاله صبوری
 
 
مشاهده:10989
پنج شنبه 9 مهر 1388   

   نقدی بر مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی سدها در ایران

رودخانه ها رگ های حیات کره زمین هستند. اهمیت رودخانه ها و سیستم های زیستی مرتبط با آنها، به ویژه در کشورهایی مانند ایران که در اقلیم...
رودخانه ها رگ های حیات کره زمین هستند. اهمیت رودخانه ها و سیستم های زیستی مرتبط با آنها، به ویژه در کشورهایی مانند ایران که در اقلیم خشک واقع شده اند بسیار پررنگ و حیاتی است.

اقلیم خشک کشورهایی مانند ایران سبب شده است، سد سازی به عنوان شیوه ای مهندسی برای تنظیم و بهنگام سازی جریان آب جهت بهره برداری های زراعی، شرب و سایر مصارف مورد توجه باشد. همین امر موجب شده که در ایران سد سازی ، دارای سوابق دیرین و تاریخی است.

اما اثرات احداث سدها بر اکوسیستم های طبیعی بالادست و پایین دست آنها چیست و چگونه باید مورد بررسی و ارزیابی قرارگیرد؟ آیا هر سدی، در هر مکانی و در هر رودخانه ای قابل احداث است؟

طراحی هر سد به صورت سنتی با مطالعات فنی- مهندسی و مطالعات اقتصادی که به آن توجیهات فنی و اقتصادی اطلاق می شود، آغاز می شود. این مطالعات در وهله اول نشان دهنده ساختگاه مناسب برای احداث سد و سپس برتری سود حاصل از اجرای طرح نسبت به هزینه های احداث آن است. اگر سدی دارای توجیه مناسب فنی و اقتصادی بوده تصویب و مطالعات اجرایی آن صورت می پذیرفت.

در سال های اخیر و براساس قانون، مطالعات محیط زیستی، در مرحله امکان سنجی، به مطالعات ضروری برای توجیه اجرای سدها افزوده شده است. این مطالعات در قالب مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی احداث سدها صورت پذیرفته و ساخت سدها را از دیدگاه محیط زیستی و مسایل اجتماعی- فرهنگی مورد بررسی قرار می دهد. مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی سدها باید به تصویب سازمان حفاظت محیط زیست رسیده و سپس مجوز احداث سد صادر خواهد شد.

یکی از متداول ترین روش های علمی برای بررسی و مطالعه اثرات طرح ها و طرح های عمرانی مانند سدسازی بر محیط زیست، مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی(Environmental Impact Assessment )است.

هدف از مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی سد ها، به دست آوردن شناختی در حد ممکن جامع و کامل از وضعیت موجود محیط زیست در محل اجرای سد و محدوده تحت تأثیر آن و شناخت کامل فعالیت های طرحی که در محیط مورد نظر اجرا خواهد شد، است. سپس با دستیابی به این شناخت دووجهی، اثرات فعالیت های طرح بر تمامی اجزای محیط زیست (شامل حدود 100 عامل مانند هوا، آب، خاک، گیاه، جانور، تنوع زیستی، جمعیت، فرهنگ، آثار تاریخی و بسیاری دیگر) تعیین و مشخص می شود.

در این مطالعات اثرات برگشت ناپذیر، بلندمدت و... به ویژه اثر بر عواملی که دارای حساسیت های بیشتر هستند مانند گونه های در معرض تهدید، تالاب ها، مناطق تحت مدیریت سازمان محیط زیست مانند پارک های ملی و یا سایر محیط های تحت حفاظت و اثرات شاخص و مهم مشخص می شوند. درصورتی که اثرات منفی و شاخص احداث سد زیاد باشند طرح رد خواهد شد و در غیر این صورت، راهکارهای کاهش اثرات بر محیط زیست ارایه می شود.

لازم به ذکر است که مقصود از ارزیابی اثرات بر محیط زیست مفهوم عام محیط زیست مشتمل بر محیط فیزیکی، بیولوژیک، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، بهداشتی و سلامت است( ESHIA- Environmental, Social, Health Impact Assessment ) اما نگارنده بر مبنای تخصص خود به بخش محیط زیستی آن توجه بیشتری کرده است.

مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح ها، مطالعات جوانی است؛ این مطالعات از اوایل دهه 70 قرن گذشته در سطح جهان و از سال 1373 در ایران به عنوان مطالعه ای ضروری برای تشخیص پایداری فعالیت های عمرانی و تضمین حرکت در جهت توسعه پایدار، برای طرح ها و طرح های عمرانی الزام قانونی یافته است.

اولین مستندات قانونی ضرورت ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح ها و طرح های عمرانی در ایران، به مصوبه های 138 و 156 سال 1373 شورای عالی محیط زیست و تبصره های 82 و 83 قانون دوم برنامه توسعه برمی گردد. در این قوانین بر ضرورت ارزیابی اثرات زیست محیطی برخی از طرح ها و طرح های عمرانی در مرحله امکان سنجی تاکید شده است که به مرور زمان و با تصویب قوانین تکمیلی بر تعداد بیشتری از طرح ها و طرح های عمرانی تسری یافته است. در حال حاضر بیش از 80 نوع از طرح ها و طرح های عمرانی در مقیاس های متفاوت، شامل قانون ارزیابی اثرات زیست محیطی بوده که انواع سدها در زمره این طرح ها هستند.

تصویب قوانین ارزیابی اثرات طرح ها بر محیط زیست در ایران نتیجه سال ها تلاش و پیگیری استادان، کارشناسان متعهد و برجسته محیط زیست، علاقه مندان به توسعه پایدار، سازمان های غیردولتی زیست محیطی و تحولات جهانی در زمینه توسعه پایدار بوده است.

سؤالی که در حال حاضر مطرح می شود این است که تصویب قوانین ارزیابی اثرات زیست محیطی، تا چه میزان موجب عدم اجرای طرح ها و طرح های ناپایدار به ویژه در زمینه سدسازی و جلوگیری از خسارت های جبران ناپذیر بر محیط زیست شده است؟

مطالب ذکر شده در فوق، این مسیله را به ذهن متبادر می کند که در شرایط کنونی و با وجود قانون ارزیابی اثرات زیست محیطی، باید احداث سدها با توسعه پایدار و حفاظت از محیط زیست سازگار باشد. اما در عمل مشکلات بسیار زیادی وجود دارد که این روند منطقی را به روندی واژگونه بدل می سازد. این مشکلات چیست و براساس چه سازوکارهایی تاثیرات سوء خود را برجای می گذارد؟ در زیر سعی شده است به این مسایل اشاره شود:

1) عدم وجود مطالعات آمایش سرزمین و مطالعات ارزیابی راهبردی به عنوان اسناد فرادست و راهنمای کلان و جامع نگر برای برنامه ریزی های محلی و منطقه ای مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی بدون حضور مطالعات فرادست، جامع نگر و ضروری مانند مطالعات آمایش سرزمین و یا ارزیابی راهبردی به تنهایی نمی تواند پاسخگوی اجرا و یا عدم اجرای یک سد باشد.

در آمایش سرزمین با مطالعه توانمندی ها و حساسیت های هر بخش از کشور، توان کاربری و یا استفاده متناسب برای آن منطقه مشخص می شود. این مطالعات از آن جهت ضروری است که استفاده ناصحیح از توان یک محیط و یا عدم شناخت از توانایی های محیط هر دو می تواند منجر به نابودی منابع و سرمایه های ذاتی محیط شود. ارزیابی راهبردی نیز به ارزیابی سیاست گذاری های بخشی، استانی یا منطقه ای و انطباق آن با سیاست گذاری ها و برنامه های کلان و آنچه به عنوان موجودی و توان محیط در نقاط مختلف کشور تعریف شده است؛ می پردازد. برای روشن شدن مطلب مثال ساده ای بیان می شود. فرض کنید فرزندی دارید که نقاش زبردستی است و به کارهای هنری بسیار علاقه مند است؛ ولی آرزوی شما برای او این است که پزشک شود.

اگر شما بدون توجه به استعدادها و علاقه مندی های فرزندتان، او را تحت فشار قرار دهید تا پزشک شود، نه تنها پزشک نخواهد شد بلکه تمامی توانمندی ها و استعداد های ذاتی او نیز به هدر خواهد رفت. مثالی دیگر، فرض کنید فرزند شما در دبیرستان درس می خواند و هنوز نتوانسته است تشخیص دهد که توانمندی یا علاقه او در چه رشته ای است، در چنین شرایطی نیز این تهدید وجود دارد که او براساس یک تصمیم اشتباه و یا چشم و هم چشمی و یا رونق مقطعی یک رشته تحصیلی، به فعالیت یا تحصیلی بپردازد که بر توانمندی ها و علایق او استوار نباشد. مثال های فوق دلایل ساده ای بر ضرورت مطالعات آمایش سرزمین است.

این مثال ها نشان می دهد که بدون شناخت توانمندی ها و ظرفیت های محیط و بدون توجه به استعدادها و دارایی های هر محیط نمی توان کارکردهای متناسب آن محیط و شیوه های بهره برداری پایدار از محیط را تعیین کرد. وجود 2دستورالعمل ذکر شده، به عنوان راهنما و اسناد فرادست می تواند مانع اتخاذ تصمیمات غلط شود. به عنوان مثال مطالعات سال 1374 مناطق ساحلی دریای مازندران نشان داده است که این استان ها به دلیل حساسیت های اکولوژیک و عدم حضور مواداولیه لازم، برای توسعه صنایع سنگین مناسب نیستند؛ ولی همین مناطق برای توسعه کشاورزی و گردشگری از ظرفیت بسیار زیاد برخوردارند.

وجود این مطالعات موجب می شود که اگر استاندار یا نماینده مجلسی در استان های شمالی کشور به پتروشیمی علاقه مند بود و یا در شعارهای انتخاباتی خود این مسیله را مطرح کرده بود، نتواند بدون توجه به ظرفیت های محیط اقدام به چنین برنامه ریزی بنماید. وجود این مطالعات درخصوص رودخانه های کشور و حوزه های آبریز از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ زیرا در هر بخش از رودخانه تمایل به بهره برداری از آب برای گسترش کشاورزی و یا دسترسی به آب شرب وجود دارد. اگر این تمایل بدون توجه به ظرفیت رودخانه، سدهاو طرح های بالادست، نیازهای پایین دست، تنوع زیستی رودخانه، بار رسوبی و کیفیت شیمیایی آب و سایر مسایل به اجرا درآید نتیجه ای جز توسعه ناپایدار و اتلاف سرمایه های ملی نخواهد داشت.

در کشور ما متأسفانه مطالعات جامع و کشوری آمایش سرزمین و ارزیابی راهبردی صورت نپذیرفته است و همین امر موجب اتخاذ تصمیم های بخشی و منطقه ای و محلی می شود که با توسعه پایدار فاصله بسیار دارد.

بنابر این ارزیابی اثرات زیست محیطی یک سد به تنهایی بدون توجه به سایر طرح های بالادست و یا پایین دست و تاثیر آنها بر رودخانه و اکوسیستم های آبی و خشکی حوزه آبخیز نمی تواند نتایج مطلوب و کافی مورد انتظار از ارزیابی اثرات زیست محیطی را فراهم نماید.

مثال های زیر نمونه هایی از این ناپایداری ها است:

نماینده مردم فومن و شفت در مجلس شورای اسلامی با مقایسه میزان آب سد سفیدرود طی یک دهه اخیر خاطرنشان کرد: آمارها نشان می دهد آورد رودخانه های منتهی به سد سفیدرود (قزل اوزن و شاهرود) در سال های 72 و 73 بالغ بر 7میلیارد متر مکعب بوده که این میزان در سال های 78 و 80 به 1.5 میلیارد متر مکعب کاهش یافته است. میرزایی فلاح آبادی اضافه کرد: در سال 87 این میزان به یک میلیارد متر مکعب رسید و علت این کمبود را باید در 6 سدی که در بالا دست حوزه استان های قزوین و زنجان احداث شده، جست وجو کرد. این در حالی است که 12سد دیگر در حوزه بالا دست گیلان در دست ساخت است.

عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی ساخت سد موشمپای زنجان را به ضرر گیلان دانست و بیان کرد که متأسفانه اخیراً شنیده شده که وزارت نیرو با احداث این سد با حجم 700 میلیون متر مکعب در زنجان موافقت کرده است که اگر سدهای در حال ساخت و همچنین سد موشمپای زنجان وارد مدار شوند به 5میلیارد متر مکعب آب نیاز خواهند داشت تا مخازن سدها را تامین کند که با این توصیف بلایی بر سر گیلان خواهد آمد که معلوم نیست چه کسی باید پاسخگو باشد.

میرزایی ساخت این سدها را ضرری جبران ناپذیر برای 285هزار خانوار کشاورز و حدود 3 هزار و 500 خانوار صاحب استخر پرورش ماهی و عدم تامین آب صنعت و آب شرب مردم استان دانست. وی تاکید کرد درصورت احداث سدهای مذکور کشاورزی گیلان به نابودی کشیده می شود. (مهر ماه 1387 گیل نیوز)

مدیرعامل آب منطقه ای گلستان گفت: کاهش بارندگی های سال جاری، باعث کاهش آب ذخیره سدها و آبخوان های استان شده است. پیش از این اعلام شده بود که با کاهش نزولات جوی در استان، ذخیره آبخوان ها به میزان ‪ 143میلیون متر مکعب کاهش یافته است. همچنین کاهش جریان رودخانه قره سو تا ‪ 90درصد، گرگان رود ‪ 54درصد، اترک ‪ 22درصد، کاهش ذخیره مخازن آبی، افت شدید سطح آبهای زیرزمینی و کاهش آبدهی چاه ها و قنوات، استان گلستان را با پدیده خشکسالی مواجه کرده است.

براساس اعلام آب منطقه ای گلستان در حال حاضر ذخیره آب سد و شمگیر نسبت به سال گذشته ‪ 75درصد، سد گلستان ‪ 85درصد و سد نومل ‪ 53درصد کاهش یافته است. (26 اردیبهشت 1387)

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای گلستان: هم اکنون پنج سد در این استان در دست مطالعه و اجرا قرار دارد. نادعلی حاجیلری روز شنبه درخصوص این سدها اظهارداشت: قره سو، زرین گل و دانشمند ازجمله سدهای در دست اجرا است مدیرعامل آب منطقه ای گلستان یادآور شد: همچنین تلاش می شود از طریق سدهای در دست مطالعه نظیر نرماب چهل چای، چات، محمدآباد رامیان، شصت کلاته و سیاه جو، ‪ 400میلیون مترمکعب آب باقیمانده، در خدمت توسعه استان قرار گیرد. (25 خرداد 1387)

این اخبار نشان می دهد که روند سد سازی در کشور بدون توجه به ظرفیت های موجود با شتابی فزاینده رو به گسترش است. این در حالی است که کلیه کارشناسان و متخصصان محیط زیست نسبت به ناصحیح بودن این روند هشدارداده و بیان نموده اند که ارزیابی اثرات زیست محیطی به شیوه ای که در ایران ارایه می شود، پاسخگوی اثرات واقعی احداث سدها بر محیط زیست کشور نیست.

2) عدم وجود مطالعات ارزیابی تجمعی اثرات سدهای پیاپی روی یک رودخانه و سرشاخه های آن

در حال حاضر روی برخی از رودخانه ها سدهای پیاپی و متعدد در دست بهره برداری، ساخت و مطالعه است. ارزیابی یک سد به تنهایی بدون توجه به سایر سدهایی که روی همین رودخانه در دست ساخت است، ارزش مطالعات ارزیابی اثرات را به حداقل کاهش می دهد. تاثیر سدهای پیاپی بر محیط ریپارین رودخانه( پوشش های گیاهی و جوامع زیستی محیط های آبی و تالابی جنب رودخانه ها)، آبزیان و ماهی ها غیرقابل جبران است. این سدهای پیاپی محیط رودخانه را به دریاچه های متعدد تبدیل کرده و می تواند فون ماهیان را از ماهیان رودخانه ای به ماهیان آب های ساکن تبدیل نماید و امکان مهاجرت به سرشاخه ها را برای تخم ریزی از ماهیان سلب نماید. این امر شرایط نابودی بسیاری از گونه های بومی(Endemic ) را فراهم نموده و کاهش تنوع زیستی را به دنبال خواهد داشت. کلیه اثرات ذکر شده در ارزیابی اثرات زیست محیطی یک سد مجزا قابل بررسی نخواهد بود.

3) کارفرمای دولتی ذی نفع در اجرای طرح سد سازی ، پرداخت کننده هزینه مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی سد است.

اگر نتیجه مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی سدی توسط مهندسین مشاور، گزینه عدم اجرای سد باشد، کارفرما که سازمان دولتی متولی ساخت سد است، به اشکال متفاوت و به صورت ضمنی، مشاور را برای تغییر نتیجه گیری تحت فشار قرارداده و درصورت عدم تبعیت، از انعقاد قرارداد در سایر مطالعات با آن مشاور اجتناب می کند. سدهای بسیاری که پس از ساخت با عوارض زیست محیطی شدید مواجه شده اند ولی نتایج مطالعات ارزیابی اثرات آنها مثبت بوده است و تعداد بسیار اندک مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی سدها و سایر طرح هایی که به نتیجه عدم اجرا رسیده اند، گواه روشنی بر این امر است.

4) عدم اجرای ارزیابی مشارکتی اثرات زیست محیطی سدها

در حال حاضر در تمام منابع معتبر بین المللی بر ارزیابی اثرات زیست محیطی با روش مشارکتی تاکید می شود. در این روش تمامی ذی نفعان و ذی مدخلان اعم از سازمان های دولتی که در احداث سد ذی مدخل هستند و تمامی جوامع محلی متاثر از احداث سد باید در ارزیابی اثرات و ارایه راهکارهای کاهش اثرات مشارکت داشته باشند. متأسفانه در ایران این امر به هیچ وجه به اجرا در نمی آید. به همین دلیل پیش بینی اثرات و راه حل های کاهش اثرات می تواند نادرست و ناکارآمد باشد. به عنوان مثال سد شفارود که منجر به تخریب وسیع عرصه های جنگلی خواهد شد از سوی منابع طبیعی و سازمان حفاظت محیط زیست مورد انتقادات شدید قرار گرفته است. این درحالی است که این سازمان ها در مراحل ارزیابی اثرات هیچگونه مداخله ای در این مطالعات نداشته اند.

همین امر منجر به توقف طولانی مدت و بلاتکلیفی این طرح طی 8 سال گذشته شده است. این موضوع در مورد روستاییانی که در اثر احداث سد باید جابه جا شوند، به صورتی بارز و در کلیه برنامه های سدسازی نمایانگر شده است. به عنوان مثال پس از آبگیری مخزن سدطالقان بخشی از جاده های دسترسی روستایی به زیر آب رفت بدون اینکه اهالی اطلاعی از آن داشته باشند و یا آبگیری مخزن سد بدون توافق با اهالی روستای کماکان که در مخزن سد واقع می شد صورت پذیرفت و اهالی این روستا بعد از شنیدن خبر آبگیری سد و به صورت شبانه منازل خود را تخلیه کردند. گزیده روزنامه زیر نیز یکی دیگر از اسناد حاکی بر عدم اجرای ارزیابی مشارکتی و تاثیر سوء آن است:

مشکل ساماندهی ساکنان پشت سد در حال ساخت شهر بیجار، در نشستی با حضور فرماندار و نماینده شهرستان رودبار، مدیرعامل آب منطقه ای استان گیلان، مدیر و جمعی از مسیولان این طرح، مورد بررسی قرار گرفت. هم اکنون اجرای سد شهر بیجار در محل تلاقی دو شاخه رودخانه زیلکی در دو آبان منطقه بلوکات در حال ساخت است که به سبب عبور جاده قدیمی 2روستای رودسرا و دیلمده و آبادی های بالادست از مسیر کارگاه سد در مخزن آن مشکلاتی برای رفت وآمد مردم این مناطق ایجاد شده است. مدیرعامل آب منطقه ای استان گیلان در این جلسه که اواخر هفته گذشته و با حضور شماری از ساکنان واقع در پشت سد شهربیجار برگزار شد، گفت: تلاش می شود که در سال آینده با افزایش اعتبارات سد و تامین آن از دیگر منابع مالی، ساماندهی ساکنان بالادست سد و خرید اراضی باسرعت بیشتری انجام شود. سید مرتضی موسوی افزود: قسمت اعظم اراضی مردم در سال آینده خریداری خواهد شد و سعی می شود تا 2سال آینده منطقه کاملا خالی از سکنه شود. وی تصریح کرد: جلسه ای نیز با همت فرماندار شهرستان رودبار و با حضور مسیولان اداره کل منابع طبیعی و آب منطقه ای استان در فرمانداری رودبار در خصوص خرید اراضی مردم پشت سد انجام شده است که با گزارش ماحصل این جلسه به استاندار، سعی می شود با همکاری وی، مشکلات حل شده و رضایتمندی نسبی مردم فراهم شود.

نماینده شهرستان رودبار در مجلس شورای اسلامی نیز بر روشن شدن هر چه زودتر تکلیف مردم پشت سد شهر بیجار تاکید کرد و گفت: تلاش می شود با مذاکراتی که با مسیولان کشور در جریان است مبلغ مربوط به ساماندهی مردم پشت سد، در سال آینده افزایش یابد. وی خاطر نشان کرد: کندی در ساماندهی ساکنان پشت سد موجب بلاتکلیفی مردم شده و سرعت بخشیدن به کوچ روستاییان بالادست سد به روند پیشرفت و عملیات اجرایی این طرح کمک خواهد کرد.

برداشت جنگل برای عملیات سدسازی و رانشی شدن زمین اطراف جاده قدیمی روستاهای یاد شده در هنگام بارندگی ها، سبب ریزش مکرر گل ولای شده و رفت وآمد خودروهای محلی و دسترسی مردم بالا دست به شهر را با مشکلاتی مواجه کرده است. حدود 3سال از اجرای این طرح ملی می گذرد که به دلیل مشکلات اعتباری علاوه برکند شدن ساماندهی مردم بالا دست سد، در پیشرفت عملیات این سد نیز تاثیرات منفی داشته است. درحالی که می بایست کوچ مردم بالادست سد در مدت 2 سال انجام می شد تاکنون تنها 󉂆درصد خانوارهای این منطقه کوچ داده شده اند. (9 دی 1387- ایرنا )

5) عدم اجرای قوانین در مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی

برخی از قوانین موجود نقش بازدارنده در تایید ساخت یک سد ایفا می کنند. به عنوان مثال تهدید گونه های در معرض خطر و حفاظت شده یا حضور مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست از جمله این موارد هستند. ولی متأسفانه مشاهده می شود که روی رودخانه های حفاظت شده یا با قطع گونه های موجود در فهرست ذخیره گاه های جنگلی، حفاظت شده و یا Red List باز هم سدها مجوز ساخت دریافت می کنند.

6) عدم اجرای راهکارهای کاهش اثرات و دستورالعمل های مدیریتی ارایه شده در گزارش های ارزیابی اثرات

در گزارش های ارزیابی اثرات زیست محیطی سدها برنامه هایی برای کاهش اثرات سوء فعالیت ها بر محیط زیست ارایه می شود. اصولا برخی از سدها درصورت اجرای برنامه های اصلاحی مجاز به ساخت تشخیص داده می شوند. ولی متأسفانه بعد از اینکه سدها مجوز احداث خود را از سازمان حفاظت محیط زیست دریافت می کنند، هیچگونه نظارتی بر اجرای برنامه های اصلاحی و راهکارهای کاهش اثرات از سوی هیچ سازمان دولتی و یا غیردولتی تعریف و یا مشخص نشده است. همین امر منجر به عدم اجرای این برنامه ها می شود.

7) توان و زمان ناکافی در سازمان حفاظت محیط زیست برای بررسی علمی و کارشناسی گزارش های ارزیابی اثرات زیست محیطی سدها

متأسفانه به نظر می رسد که متولی و تصویب کننده گزارش های ارزیابی اثرات زیست محیطی سدها یعنی سازمان حفاظت محیط زیست از نیرو و زمان کافی برای بررسی علمی گزارش های ارزیابی برخوردار نیست. جلسات بررسی گزارش های ارزیابی با وقت بسیار محدود که به هیچ وجه همتراز با اهمیت طرح و اثرات آن نیست مورد بررسی قرار می گیرد و در پاره ای موارد نکات مهم و اثر گذار مورد توجه قرار نمی گیرند.

● نتیجه گیری

اگر بپذیریم که ارتباط مفهومی تمامی تعاریف ارایه شده از توسعه پایدار بر یکپارچگی نظام هستی، ارتباط سیستمی عوامل اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی و تاکید بر پاسخگویی به نیازهای نسل کنونی و نسل های آینده و پذیرش ظرفیت ها و محدودیت های محیط استوار است، پس تنها راه دستیابی به توسعه پایدار توجه کافی به تمامی اکوسیستم های پایین دست و بالادست سدهایی است که تصمیم به ساخت آنها داریم.

به نظر می رسد که مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی سدها در ایران، دارای نواقص متعدد قانونی، شکلی، محتوایی و کمبود اسناد فرادست است. به همین جهت نمی توان با استناد به این امر که سدهای در دست احداث دارای گزارش ارزیابی اثرات هستند نسبت به هم راستا بودن آنها با توسعه پایدار اطمینان پیدا کرد. این در حالی است که گزارش ها و اخبار موجود حاکی از سیاسی و مالی بودن بسیاری از طرح های احداث سدها به جای توسعه ای بودن آنهاست. این امر نیاز به توجه بیشتر متخصصان برای رفع این نواقص را نشان می دهد.


میترا البرزی منش
روزنامه همشهری www hamshahrionline ir
Bookmark and Share
نظرات کاربران پیرامون این مقاله  
ثبت نظر شما  
 
 
 
              


 
  فروشگاه جوان امروز  
مستند تخت گازمستند تخت گاز
قیمت: 32400- 22800 تومان
ماه صیامماه صیام
قیمت: 8400- 7200 تومان
کلید بهشتکلید بهشت
قیمت: 13200- 12240 تومان
نرم افزار شادونهنرم افزار شادونه
قیمت: 9000- 7800 تومان
   تازه های ایران و جهان   
اجتماعی
پزشکی و سلامت
سیاسی
سینما و تلویزیون
موسيقي
سرگرمی
معارف اسلامی
حوادث
علم و فناوری
ورزش
استخدامی ها
یک نکته خواندنی درباره ماکارونی
اگر شما ماکارونی بپزید و بگذارید سرد شود، ساختار مواد غذایی آن تغییر می...
قیمت قطعی دو خودرو جدید و چینی سایپا...
گروه خودروسازی سایپا قیمت قطعی دو خودرو جدید چانگان CS35 و چانگان EADO...
واکنش رئیس دادگستری تهران به اسیدپاشی...
تلاش های جدی برای شناسایی و مجازات عاملان اسید پاشی در حال انجام است و...
درآمد زایی خلاقانه و جالب یک کافی شاپ...
یک کافی شاپ اسپانیایی برای آنکه مهمانانش همیشه شاد باشند نمایش های کمدی...
 
   
برچسب ها و کلمات کلیدی