پرورش وتربیت خواندن ازروزهای اول زندگی وکودکی ودرمحیط خانه وخانواده شروع می گردد وتا آخرین مراحل وعاليترين تحصیلات دانشگاهی ادامه پیدا می کند،پدران ومادران باید عادت کتابخوانی را درفرزندان خود بوجود بیاورندو همچنین مربیان تربیتی كه نقش مهمي درتربيت دارند به خردسالان وکودکان آموزشی که لازم وكافي می باشدبدهند تاآنها رابه کتاب خوانده راغب کند واگر این آموزش توسط رسانه های همگانی باشد تاثیر بیشتری دربرخواهدداشت. واما عادت نمودن به کتابخوانی لازم وکافی نبوده ومیبایست نسبت به تحکیم وتداوام آن عادت نمودکه هدف ومقصود مطالعه را تحقق ببخشدوبرای تدوام عادت خواندن میبایست نظامهای دیگر هم به یاری وهمکاری نظام آموزش بیایندخصوصا رسانه های همگانی وامکانات وابرازهاي ارتیاطی فراگیرنقش پیگیر وهماهنگ کننده رادررشدكتابخواني درجامعه برعهده بگیرند.
اسلام که دینی عالم گیر می باشدبه کتاب وکتابت عجین شده است ومعجزه آن کتاب (قرآن کریم)بوده به اندازه لازم درتشویق وترغیب به امر کتاب وکتابخوانی وگسترش وتوسعه کتابخانه سفارش نموده است.
دنیای بزرگ وشگفت انگیز کتاب وکتابخوانی به گروه خاصی وويژه اي تعلق نداشته وهرفرد باید باکتاب زندگی کندومطالعه وکتابخوانی باید بعنوان یک نیاز واحساس دایمی لازم وروزانه درمیان عموم رایج ومطرح باشدتاافراد جامعه به خواندن ومطالعه ترغيب وفرهنگ كتاب وكتابخواني رواج يابد.
نقش واهمیت کتاب وکتابخوانی
درباره اهمیت کتاب وکتابخوانی این است که بانهادینه کردن عادت به مطالعه درهمه تفکرات واندیشه ها ودلها اقدام تاباهمگانی کردن شور ،شوق وعشق به کتاب وکتابخوانی که آن درجامعه استمرارداشته باشد.اما جای تاسف داردکه عادت به مطالعه جایگاهی دررشد همه جانبه درهمه سطوح اجتماع ما پیدا نکرده است.وهنوز که است عده ای ازخواندن سرباز می زنندكه می بایست درپیشگیری ازتوسعه وگسترش بیشتراین آفت بمنظور رشد واعتلای فرهنگ عمومی کوشش وتلاش زيادي نمود نمودواین معضل بزرگ راباجدیت وسخت کوشی هرچه تمامتر ازجامعه دورکردوحالا موقعی آن شده است که همه انگیزه ها وموانعی که به هردلیل درزمینه کتاب وکتابخوانی ایجاد شده است کنار رانده وبایاری ،کمک ،مردانگی واراده قاطع تصمیم شکست ناپذیری گرفته ونسبت به احیای کتاب وکتابخوانی اقدام کنیم.
اهمیت کتاب هنگامی که روح به معنا اینکه درپیکره هنر دمیده گرددومعنویت به شکل هنری ارائه می شود درجه تاثیر گذاری وماندگاری آن به شدت روبه فزونی می رودوپرداختن به اصولی ازمسایل فرهنگی کشورازجمله مسئله کتاب وکتابخوانی وراه حلهای جهت رفع معضلات ،تنگناها ومشکلات آن، اگرچه اموري است که نیازمند همت همگانی می باشدولی بخشهای دولتی مسئول آن هستندومی بایست درراه آن سرمایه گذاری نموده وبابصیرت وقدرت نظارت لازم برمسایل فرهنگی داشته باشندوآن راسروسامان دهندودستگاههای دولتی اداره کننده کشورمی بایست باپیشتازی کسانی را که دارای تفکر واهل قلم هستند ترغیب نمایندتابه مطالعه وتحقیق دست زده وحاصل ونتیجه تلاشهایشان رادرمعرض استفاده کننده وهمگان بگذارندوازاین طریق می توان فرهنگ جامعه را به پویایی وبالندگی رساند.
تجزیه وتحلیل ازکمیت کتاب نقش آن را کم رنگ می كندکه باید مستقیما نویسنده راواردعمل نمودنویسنده ای که باخواندن کتاب آغاز می نمائید وازاول نویسندگی دانشی رانداشته وبامطالعه بیشتر به نویسندگی دست يافته است واوفردي کاملا خاصی می باشد.
درموقع تبلیغ وتمجیدکتاب وکتابخوانی می بایست مسئولیت عرضه کننده وپدیدآوردگان کتاب که دارای اهمیت ومسئولیت سنگینی بوده اند اشاره نمودواقعا کسانی كه برای غذای روان واندیشه نسبت به تهیه وتوزیع کتاب می پردازندباید بداند که درباره خدمت به اینگونه کارها فایده داشته وهمچنین دارای پاداش بزرگی است.
پیامی که در نمایشگاه کتاب درباره اهمیت ولزوم کتابخوانی مي باشد ضرورت دارد وباید اهمیت آن را درنظر گرفت جهت بالابردن شکوفایی بیشتر استعدادها توانمند که برای درک وفهم عمیق حقایق همگانی باتحولات علمی وفنی غنا ساختن آن وسازماندهی برتلاشهای فرهنگی وایجاد نظام اطلاع رسانی منسجم وتوانمندضرورت داردوبربهره وری آن درنمایشگاههای کتاب به بازدهی وافزايش آنها کمک می کنند.
هرگاه ضرورت کتابخوانی واهمیت آن برای همگان تفسیروتعبيرگردد درآن صورت درهیچ جای نباید فردی یافت شود که بامطالعه بیگانه باشدودرهیچ مکان وزمانی نباید وجوداشته باشدمگر نقش محدودی که کتاب درآن نادیده انگاشته شودوافرادرا ازمطالعه مي نمايند.
راهها وشیوه های کتاب وکتاب خوانی
براي ايجاد جذب وجلب افراد به مطالعه راههاي مي باشد تاآنهارابه كتاب وكتابخواني ترغيب وتشويق نمائيدكه دراين مقاله به تعدادي ازشيوه هاي كه درراغب كردن مردم به مطالعه راسبب مي گرددبيان نمائيم وآن
روشهاعبارتند از:
1- برگزاری مسابقات کتابخوانی وخلاصه نویسی کتابها می توانند گرایش افراد رابه مطالعه منجر کند واین گونه مسابقات باید ازروی اصول وسنجیده برگزار شود که این زمینه ساز عده ای زیادی از افراد به مطالعه خواهد شد.
2- باگزیده نویسی وخلاصه سازی تعدادی از کتب حجیم وقطورمردم را به مطالعه ترغیب کردکه اغلب به خاطر گرفتاری ونداشتن فرصت کافی ازمطالعه باز می ماندوقتی که آثار خوب ،مفیدوارزنده راخلاصه گردد می تواند دررغبت بعضی از افراد به مطالعه راافزایش داده ودرآن امر کتاب وکتابخوانی موثر باشد.
3- فراهم کردن امکانات وفرصتهای مطالعاتی برای کودکان ونوجوانان که نیاز به کمک دارندعلاوه برکوشش وتلاش خودآنان نیاز به تلاشها وبرنامه ریزی ومشارکت حساب شده مربیان دارندجهت تشویق وترغیب آنهابه مطالعه باید نست به تهیه وخریدکتاب آنهارا همراهی کرد وجهت بازدید به نمایشگاهها وفروشگاههای کتاب ویا هدیه کتاب آنها راراغب نمودوبه کودکان قبل ازدبستان باید اهمیت دادکه می تواندباگرفتن هدیه برجسته ای ازاولیاومربیان علاقه کودکان رابه کتاب وکتابخوانی تعیین وتثبت کردوآنهارا به اين راه كشاند.
4- برای ترغیب وعلاقمندکردن کودکان به کتاب وکتابخوانی این است همانطور که بزرگترها مطالعه می نمایندمي تواندكتابهاي كودكانه را گزينش كند ودرفرصتهای که کاری ندارندبرای کودکانشان آن رابخوانندکه این کارسبب کتابدوست وعلاقمند به کتابخوانی بارآمده واین عشق تدریجا دروجود كودک نهادینه می گردد
5- کتابهای تازه وجدیدی به مجموعه اي کتابخانه ها بايد افزود. که این مقوله گوارا ودلنشین بوده و به حیات وپویایی کتابخانه را تامین وتضمین می كندوبا فزونی بخشیدن به طالبان دانش وبینش آنهاراترغيب نمود،هرگاه امکانات لازم وضروری رابه کتابخانه ندهندآن کارائی حودرا از دست می دهدوقدرت جذب عضوهای جدید رانداردواعضا ومراجعین که قبلا داشته رو به کاهش می گذردبدینوسیله همواره باید کتابخانه هارا ازلحاظ کتاب تقویت کرد.
6- می بایست با برداشتن گام موثری که مردم را به طرف کتاب وکتابخوانی ترغیب مي نمائید وآنها رابه سوی کتاب وکتابخوانی سوق مي دهدگامی ارزشمند وتلاشی بزرگی برداردوبایافتن چنین راههای ازقبیل برگزاری نمایشگاههای دایمی کتاب،مسابقه کتابخوانی همراه بااختصاص جوایز برای کتابخوانهاوبرای تلاش بیشتر دراین مسیر باید وسایل رافراهم کردکه ازکارهای اساسی وارزنده،مفید وثمربخش باشد.
7- یکی ازعمده ترین وبهترین راهها افزایش اطلاعات عمومی مطالعه کتاب می باشدکه همین زمینه ساز گامهای بعدی برای رفع نیاز می باشدوبه گونه مطلوب آنها رابه قله پیشرفت درهمه زمینه های مادی ومعنوی می رساند.
8- ازراههای استفاده ازکتاب خرید آن نمی باشدبااستفاده ازراههای همچون به کتابخانه مراجعه وکتاب به امانت بگیرندوحتی باکرایه کردن کتاب می توان به دنیای شگفت انگیز ،زیبا ودوست داشتنی ارتباط برقرار کردواین رابطه هرروز مستحکم وبادوام تر می شود.
اگربتوان مردم راباهرترتيب كه مي باشدبه كتاب وكتابخواني تشويق وترغيب كردواستعدادهاي كه درجامعه مي باشد شناسايي كرد ميتوان به توسعه وپيشرفت كشوروجامعه اميدواربودواينكه نتيجه مي گيريم اگرفرهنگ كتاب ومطالعه درجامعه مارونق پيداكندوعلاقمندان زيادي به آن روآورندباعث توسعه وگسترش كشور وسرفرازي ملت وجامعه خواهدشد.
فدایی،غلامرضا : کتاب وکتابخانه"مدیریت وتوسعه"،تهران،سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلام