این یك واقعیت پذیرفته شده است كه هیچ كتابخانهای در تأمین منابع خود, چه در مواد كتابخانهای, كاركردها, یا خدمات, خودكفا نیست. تلفیق افراد, فرآیندها, ایدهها, تجارب, مواد, و پول است كه با همدیگر, منابع یك كتابخانه را میسازد. افزایش حجم مواد و اطلاعات كتابخانهای, هزینهٔ فزایندهٔ فراهمآوری و پردازش آنها, نیاز به كاركنان آموزش دیده و فضای ذخیرهسازی, و تقاضای فزایندهٔ بهرهگیران, عوامل اصلی انگیزش كتابخانهها به اشتراك منابع هستند.اشتراك منابع با همكاری و هماهنگی همراه است و باعث تعامل بیشتر بین كتابخانهها و كتابداران میشود كه به نوبهٔ خود موجب آگاهی بیشتر از موضوعات/ مسایل مشترك و یافتن راهحلهای مناسب میگردد, و سرانجام ایدههای جدید برای خدماتدهی بهتر, برنامههای بهتر و بودجهبندی بهتر خلق میشود. در مالزی اقدامات چندی در عرصهٔ اشتراك منابع, در سطح ملی و با هماهنگی كتابخانه ملی مالزی, و/یا انجمن كتابخانههای مالزی در انواع گوناگون كتابخانهها در جریان است. این مقاله به اقدامات عمده در عرصهٔ همكاری و اشتراك منابع در میان كتابخانهها و مراكز اطلاعرسانی مالزی اشاره میكند.
1. PERPUN
PERPUN (1) كمیتهای متشكل از كتابداران ارشد 9 كتابخانه دانشگاهی, كتابخانهٔ مؤسسه فنآوری MARA, و مدیر كل كتابخانه ملی مالزی است. این كمیته به طور منظم برای بحث دربارهٔ مشكلات همگانی اشتراك اطلاعات, و تدوین پروژههای تعاونی تشكیل جلسه میدهد. یكی از پروژههای مهم PERPUN "پروژه مارك مالزی" (MALMARC) یك پروژه فهرستنویسی اشتراكی بود كه به تولید "فهرستگان ملی" مشتمل بر 480000 ركورد از كتابخانه ملی و 5 كتابخانه دانشگاهی منجر شد و بزرگترین پایگاه دادهای كتابشناختی در كشور بود. در هر حال, این پروژه كه در سال 1978 آغاز شد, از سال 1990 به بعد و هنگامی كه كتابخانههای سهیم در پروژه, راهاندازی سیستم یكپارچهٔ خود را آغاز كردند, ادامه نیافت.پروژههای دیگر PERPUN شامل بررسی قیمت كتاب و دیسك فشرده, خرید گروهی دیسك فشرده, شبكه كردن دیسكهای فشرده, سیاههٔ مشترك دیسكهای فشرده كه در سراصفحهٔ (homepage) "كتابخانه ملی مالزی" میتوان به آنها ارجاع داد, بررسی خدمات نمایهسازی كتابخانهها و مؤسسات مالزی و "سیاههٔ مشترك ملی پیایندها"ست. پروژه "سیاههٔ مشترك پیایندها" در ماه جولای 1995 آغاز شد و در حدود 30000 ركورد وارد CDS/ISIS و سراصفحهٔ دانشگاه كبانگسان (Kebangsaan) خواهد شد. این سیاهه, پیایندهای كتابخانه ملی مالزی و كتابخانههای دانشگاهی, به استثنای "دانشگاه ساراواك مالزی" (UNIMAS) (2) و "دانشگاه ساباه مالزی" (UMS) (3) را شامل میشود.
2. SCOM
SCOM (كمیته فرعی ریزنمودها) (4) كار خود را در ماه مه 1968 به مثابه یك تلاش تعاونی میان "انجمن كتابخانههای مالزی" و "انجمن كتابخانههای سنگاپور" آغاز كرد. این كمیته از سال 1980 به عنوان كمیته فرعی "انجمن كتابخانههای مالزی", به هماهنگ كردن امور مربوط به ریز فیلم كردن اسناد در میان مؤسسات عضو میپردازد. كتابخانههای دانشگاهی, كتابخانه ملی مالزی, آرشیو ملی, و چند مؤسسه دیگر(5) در این كمیته فرعی عضویت دارند. در حال حاضر 26 روزنامه مالزیایی به وسیلهٔ 8 موسسه به صورت ریز فیلم در میآیند. كتابخانه ملی مالزی ریزفیلم كردن 8 عنوان از این روزنامهها را بر عهده دارد. كار این پروژهٔ تعاونی, به اشتراك گذاشتن كار ریزفیلم كردن است كه به صورت دیگر و به شكل انفرادی از سوی هیچیك از سازمانها ممكن نبود.
SCOM اقدامات خود را در گسترهٔ امور زیر انجام میدهد:
- تشخیص موضوعات و مشكلات مربوط به ریزنمودها؛ (6)
- بررسی وضعیت كنونی ریزفیلم كردن و ریزنگاری؛(7)
- برقراری تماس و همكاری با مؤسسات دستاندركار ریزفیلم كردن در سطح ملی و بینالمللی؛
- اشاعهٔ اطلاعات دربارهٔ ریزنگاری؛
- بررسی قوارهبندی تبدیل
این كمیته در حال حاضر بر روی استانداردهای ریزفیلم كردن مطالعه میكند كه فرآیندها و شیوهها, موادخام مورد استفاده, تجهیزات ریزفیلم كردن, و نیز ذخیره و گردآوری یك "سیاههٔ مادر از ریزنمودهای مالزیایی" را شامل میشود.گفتگوها و گردهماییهایی برای آگاه كردن كتابداران و آرشیوداران از اهمیت حفظ مواد كتابخانهای برگزار میشود. در سال 1994 یك "گردهمایی ملی در موضوع حفظ مواد كتابخانهای در محیط استوایی" و در سال 1996 گفتگویی با موضوع "حفاظت و نگهداری: موضوعات و چالشها" به وسیله دكتر "مارگارت اس. چایلد" 3 ماه در مالزی ماند تا شرایط كنونی و روشهای عملی حفاظت و نگهداری مواد در مالزی را با بررسی كند و توصیههایی در این زمینه به كتابخانه ملی مالزی ارایه داد. در پی این اقدامات, یك خط مشی ملی برای حفاظت مواد كتابخانهای در دست تدوین است.
3. كمیته ملی فهرستنویسی و ردهبندی
این كمیته را كتابخانه ملی مالزی, در تلاش برای وضع استانداردهای فهرستنویسی و ردهبندی, به ویژه در انتشارات مالزیایی, راهاندازی كرد. "كمیته ملی فهرستنویسی و ردهبندی" از فهرستنویسان ارشد كتابخانه ملی مالزی, كتابخانههای دانشگاهی, و كتابخانههای برگزیدهٔ عمومی و ویژه تشكیل میشود.
فهرستنویسان مالزیایی پروژههای زیر را بر عهده گرفته, منتشره كرده و مورد استفاده قرار دادهاند:
1. قواعدی برای نامهای مالایی
2. ترجمهٔ سرعنوانهای موضوعی كتابخانه كنگره به "بهاسا مالیزیا" (8)
3. سرعنوانهای موضوعی محلی
4. سرعنوانهای ا ستاندارد برای نهادهای دولتی و ایالتی مالزی
5. سیاههٔ عنوانهای مالایی
6. رهنمودهایی برای لاتین نوشت كردن زبان جاوهای
7. جدولهای گسترش جغرافیایی و تاریخی برای مالزی
8. سرعنوانهای استاندارد برای نهادهای دولتی و ایالتی "ساباه" و "ساراواك"
9. مراجع موضوعی برای گروههای قومی "ساباه" و "ساراواك"
10. فایل مرجع نویسندگان قومی "ساباه" و "ساراواك"
پروژههای دیگری كه هم اكنون در دست بررسی است از جمله عبارتاند از:
1. سرواژه(9) های مالزیایی
2. كوته نوشتهای ]نام[ كتابخانهها
3. گسترش ردهٔ 297 DDC
4. مرجع نامهای مالایی
5. جدول آوانویسی (10) برای فهرستنویسی فایل مرجع نویسندگان هندی و مواد تامیلی
همچنین, كارگاههای آموزشی برای كمك به فهرستنویسان در درك استانداردها و قواعد فهرستنویسی كه به تصویب این كمیته رسیده برگزار میشود. در سال 1996 یك كارگاه آموزشی در موضوع "سرعنوانهای موضوعی كتابخانه كنگره" به مدت یك هفته برای فهرستنویسان, مسیولان مستندسازی و مدرسان مالزیایی مدارس كتابداری برگزار شد. یكی از كارشناسان "كتابخانه كنگره" نیز برای ادارهٔ كارگاه آموزشی دعوت شده بودند.
فصلنامه علوم اطلاع رسانی 4 3 2 1