زینت عابدان

اشاره:

امام سجاد در پنجم شعبان سال 38 هجری در مدینه به دنیا آمد. ابومحمد و ابوالحسن از کنیه های ایشان و مشهورترین لقبش زین العابدین است. مادرش شهربانو دختر یزدگرد سوم است.
شرایط دوران امامت او چنان بود که حضرت را به رویکردی نو در جهت هدایت کشاند و آن «دعا» بود. صحیفه ایشان که معروف به زبور آل محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) است، مجموعه ای از فضایل اخلاقی و عرفانی است که متأسفانه هم چون نهج البلاغه و حتی بیشتر از آن در بین مسلمانان مهجور مانده.

معرّفی کوتاه:

نام گرامیشان «علی» و مشهورترین لقبشان «زین العابدین» و «سجاد» است. در سال 38 هجری در مدینه چشم به جهان گشود، امام حسین (علیه السلام) سرور شهیدان پدر او و شهربانو مادر گرامی اوست.
یکی از بستگان امام سجاد (علیه السلام) در حضور جمعی به آن حضرت ناسزا گفت و رفت. امام به حاضران گفت: گفتار او را شنیدید، اکنون دوست دارم همراه من بیایید تا پاسخ مرا نیز بشنوید.
گفتند: همراه شما می آییم. چه خوب بود همان وقت که بدگویی می کرد شما و ما پاسخ او را می دادیم.
امام همراه با جمع به سوی خانه آن ناسزاگو رفت و در راه آیه ای را که اوصاف عالی برخی از مؤمنان را شرح می دهد قرائت می فرمود:
«وَ الکاظِمینَ اَلغیظ وَالعافینَ عَن اَلناس وَالله یُحب اَلمُحسنین»؛ و فروخورندگان خشم و در گذرندگان از مردم [نیکوکاران هستند] و خداوند نیکوکاران را دوست دارد.
همراهان که نخست گمان دیگری داشتند، فهمیدند امام برای تلافی نمی رود. وقتی به خانه آن مرد رسیدند امام به خدمتکار فرمودند: بگو علی بن الحسین آمده است. آن مرد به گمان این که امام برای تلافی آمده است، خود را برای ستیز آماده کرد و بیرون آمد. امام فرمود: برادرم! تو چند دقیقه پیش نزد من آمدی و حرف هایی زدی، اگر آنچه که گفتی در من هست از خداوند می خواهم که مرا بیامرزد و اگر آن ها در من نیست از خدا می خواهم که تو را بیامرزد.
نرمش امام آن مرد را شرمنده کرد، پیشانی امام را بوسید و گفت: آنچه گفتم در شما نبود، اعتراف می کنم که خود به آنچه گفتم سزاوارترم.
از امام سجاد (علیه السلام) چندین کتاب ارزشمند باقی مانده است که یکی از آن ها «صحیفه سجادیه» نام دارد که دارای دعاها و مناجات های زیادی است و یکی از ذخایر بزرگ علمی و تربیتی اسلام است، زیرا مسائل توحید و الهیات، نبوت و امامت، نظامت حکومت و زمامداری و اخلاق و حقوق مدنی و احکام و آداب مختلف در آن آمده است.
رساله حقوق یکی دیگر از آثار این امام بزرگوار است که در مورد حقوق خداوند، پدر و مادر، همسایه، زبان، گوش و... بسیاری دیگر سخن گفته که توضیحات کوچکی از تعدادی از آن ها را در زیر می آوریم.
حقوق خداوند: حق خداوند آن است که فقط او را بپرستی و شرک نورزی.
حق زبان: ؛آن را از دشنام و بدی دور کنی و آن را به گفتار نیک عادت دهی و از سخنی که در آن سودی نیست خودداری کنی. و نیکی مردم و خوبی های آنان را بگویی.
حق گوش: آن را از شنیدن غیبت و آنچه که حلال نیست بازداری.
حق پا: آن است که با آن به جاهایی که حلال نیست نروی.
حق چشم: آن را از آنچه که دیدنش حلال نیست (نگاه به نامحرم) باز داری و با آن عبرت بگیری.
حق معلم: احترام به او، مؤدب بودن در مجلس او و خوب گوش کردن به سخن او و این که زشتی ها و کاستی های او را بپوشانی و از او دفاع کنی.
حق دوست: آن است که با او به انصاف و کرم رفتار کنی و چنان که تو را گرامی می دارد او را گرامی بداری و با او مهربان باشی و اگر خواست گناهی انجام دهد او را از آن کار باز داری.

منبع: قاصدک، شماره 29، صص 110 – 108.
آسیه مرادی