کد : 37959
تاریخ درج مقاله : پنج شنبه 9 مهر 1388 
تامین اجتماعی، بازنشستگی
یکی از مهمترین و موثرترین خدمات سازمان تامین اجتماعی، بازنشستگی است که در واقع اساس و پایه خدماتی نظام های بیمه ای به شمار می رود.
 گروه : اجتماعی / جامعه و اجتماع / مدیریت شهری (سازمانهاو...)
بهره مندی از تامین اجتماعی در دنیای امروز به عنوان یکی از حقوق اولیه و اساسی شهروندی به حساب می آید. در واقع تامین اجتماعی طبق قوانین بین المللی و قوانین داخلی حقی است همگانی که آحاد جامعه بایستی از آن بهره مند شوند.

 

در حال حاضر سازمان تامین اجتماعی بزرگترین نهاد بیمه اجتماعی کشور محسوب می شود که به 28 میلیون نفر از آحاد این کشور را زیر پوشش دارد و در خدمات 18 گانه ای را به آنان ارایه می دهد. به طور مسلم آگاهی و شناخت کافی نسبت به این قوانین برای عموم مردم به ویژه بیمه شدگان، کارفرمایان و بازنشستگان به عنوان حقوق حقه الزامی است. در همین راستا در نظر است در هر شماره به معرفی خدمات و قوانین تامین اجتماعی بپردازیم.

● بازنشستگی

یکی از مهمترین و موثرترین خدمات سازمان تامین اجتماعی، بازنشستگی است که در واقع اساس و پایه خدماتی نظام های بیمه ای به شمار می رود. یک فرد کارگر یا کارمند پس از سال ها کار و تلا ش در عرصه های مختلف دچار کهولت سن و ناتوانی گردیده و لا زم است از گردونه کار و تولید خارج شده و مابقی دوران زندگی خود را بدون دغدغه در آرامش و به استراحت بپردازد تا جوانان و نسل جدید بتوانند جای او را در میادین کار پرنمایند. این چرخه نیاز ضروری هر سیستم تولیدی و اقتصادی است و ضامن پویای نظام تولید را فراهم می سازد. بازنشستگی و تقاعد، آینده محتوم هر فرد است و از آن گریزی نیست.

● تعریف بازنشستگی

در قانون تامین اجتماعی بازنشستگی به صورت زیر تعریف شده است:

بازنشستگی یعنی عدم اشتغال بیمه شده به کار به سبب رسیدن به سن بازنشستگی در این قانون.

به تعبیری دیگر بازنشستگی رسیدن به شرایطی است که بر اساس آن فرد توان کاریش کاهش می یابد و دیگر آن قدرت و توانایی سابق را برای ادامه فعالیت و کار ندارد. در جوامع گوناگون با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی سن بازنشستگی می تواند متفاوت باشد از 55 سال گرفته تا 70 سال. در کشورهایی که امید به زندگی به دلیل بهبود وضع اقتصادی و بهداشت و درمان افزایش یافته معمولا سن بازنشستگی از دیگر جوامع بیشتر است ولی در هر حال شرایط دیگری مثل وضع اشتغال در جامعه، نیاز به نیروهای متخصص و غیره می تواند در تعیین سن بازنشستگی موثر باشد.

● شرایط بازنشستگی

برای احراز بازنشستگی دو شرط لا زم است:

1) رسیدن به سن مقرر در قانون.

2) داشتن سنوات پرداخت حق بیمه به میزان مقرر در قانون تامین اجتماعی.

بر مبنای دو عامل فوق احراز شرایط بازنشستگی به طرق زیر صورت می گیرد که به آن اشاره می گردد:

الف) سن بازنشستگی بر اساس ماده 76 قانون تامین اجتماعی 60 سال سن برای مردان و 55 سال سن برای زنان است که در این حالت فرد بیمه شده با داشتن حداقل 10 سال سابقه پرداخت حق بیمه می تواند بازنشسته گردد.

▪ نکته 1: در مصوبه مورخ 30/11/79 مجلس شورای اسلا می حداقل ده سال سابقه برای بازنشستگی به 20 سال افزایش یافت که به تدریج و به صورت پلکانی از سال 1380 اجرا گردید. بر این اساس با گذشت هر سال یکسال به حداقل سابقه افزوده شده تا در نهایت در سال 90 حداقل سابقه برای بازنشستگی به 20 سال تمام برسد. برای مثال در سال 86 برای تحقق بازنشستگی داشتن 16 سال سابقه ضروری است، اگر چه برای احراز بازنشستگی در زمان تقاضا همان 10 سال سابقه کفایت می کند. این وضع تا زمانی است که در سال 90 کلا حداقل سابقه برای بازنشستگی به 20 سال تمام برسد.

▪ نکته 2: در بودجه سال 86 که فقط برای همین سال (از 1/1/86 لغایت 29/12/86) نیز قابل اجراست حداقل سابقه همان 10 سال و 60 سال سن برای مردان و 55 سال سن برای زنان تعیین گردیده که مستمری نیز بر اساس همان سابقه محاسبه می شود که ممکن است از حداقل حقوق سال مورد نظر پایین تر باشد. کسانی که خواهان استفاده از این شرایط هستند می باید در بین تاریخ های مذکور تقاضای خود را به شعبه ارایه نمایند.

در صورتی که بیمه شده ای بر اساس شرایط مذکور در نکته یک بازنشسته شود ماده 111 قانون تامین اجتماعی که بر پرداخت حداقل حقوق تاکید دارد اجرا خواهد شد ولی در مورد بیمه شد ه ای که بر طبق شرایط گفته شده در نکته دو بازنشسته گردد این ماده اجرا نشده و بر اساس سنوات پرداخت حق بیمه مستمری تعیین می گردد. بنابراین توصیه می شود حتی الا مکان فرد بیمه شده شرایط مندرج در نکته یک را احراز و سپس بازنشسته شود.

ب) کسانی که 30 سال تمام کار کرده حق بیمه مربوطه را به سازمان پرداخت کرده باشند در صورتی که سن مردان به 50 سال و سن زنان به 45 سال تمام برسد می توانند تقاضای بازنشستگی بنمایند. مستمری این گونه از بیمه شدگان بر اساس 30 سال سابقه محاسبه و پرداخت خواهد شد.

▪ نکته: در این حالت درخواست بازنشستگی تنها از طریق فرد بیمه شده و احراز شرایط بازنشستگی از طرف سازمان قابل پذیرش خواهد بود.

ج) کسانی که دارای 35 سال سابقه پرداخت حق بیمه باشند بدون شرط سنی می توانند تقاضای بازنشستگی نمایند.

▪ نکته: در این حالت علا وه بر فرد بیمه شده کارفرمای شخص بیمه شده نیز می تواند درخواست بازنشستگی وی را از سازمان تامین اجتماعی درخواست نماید.

د) زنان کارگر با داشتن 20 سال سابقه کار و 42 سال سن به شرط پرداخت حق بیمه با 20 روز حقوق می توانند بازنشسته شوند.

▪ نکته: در مورد این گروه از بیمه شدگان اشاره به این نکته ضروری است که محاسبه مستمری آنها بر اساس همان 20 سال سابقه تعیین می گردد و چنانچه حق بیمه پرداختی فرد بیمه شده در دو سال اخیر بر اساس حداقل باشد به احتمال زیاد مستمری دریافتی پایین تر از حداقل حقوق اعلا م شده در سال مورد نظر خواهد بود و چون بر طبق ماده 111 قانون تامین اجتماعی که پرداخت حداقل حقوق را برای مستمری بگیران اجباری شمرده است و این گروه از چارچوب ماده 111 خارج می باشند بنابراین مستمری دریافتی آنها معمولا کمتر از حداقل حقوق و انتظار بیمه شده است که لا زم است این گروه به این نکته توجه لا زم را داشته باشند.


محمد حسین قشقایی
روزنامه حیات نو